|
|
|
|
Uygur
devleti nasıl yıkıldı? “Uygur Devleti 9. yüzyılın ilk çeyreğinde zayıflamaya başladı. Bilhassa 839 yılındaki korkunç soğuklar, onun getirdiği kıtlık, açlık ve öldürücü salgın hastalıklar Uygurlar’ı daha da zayıf bir duruma düşürdü. Kuzeyde,
Sibirya’nın Abakan bozkırında yaşayan, en büyük ve tehlikeli düşman Kırgızlar
fırsatı ganimet bilerek Uygur ülkesine yürüdüler; son Uygur kağanını öldürdüler.
Ordu Balık’ı (başkent ve Türkler’in kurduğu ilk kent, b.n.) yakıp yıktılar.Uygurlar
öldürülmemek veya tutsak düşmemek için kümeler halinde yurtlarını terk
etti. Böylece
eski Türk yurdundaki son kuvvetli Türk siyasi teşekkülü olan Uygur Devleti
de felaketli bir şekilde sona erdi (840). Uygurlar’ın çoğu, Beş Balık-Koçu
bölgesinde toplanıp orada yeni bir devlet kurdu. Bu Uygur devleti de bilhassa
ilk asırlarda oldukça kuvvetli idi. Fakat
sonraları bu kuvvetini sürdüremedi. 12. yüzyılın birinci yarısında Türkistan’ı
istila ederek bir devlet kuran Kara Hıtaylar’ın metbuluğunu tanımak
zorunda kaldı. Hatta Kara Hıtay hükümdarının buyruğu üzerine Uygur hükümdarı
‘han’ unvanı yerine mütevazı bir unvan olan İdi Kut (<İduk Kut)
unvanını taşımaya başladı. Çünkü, han unvanını Kara Hıtay hükümdarı
taşıyordu.” (Faruk
Sümer, Eski Türkler’de Şehir Hayatı, S.33)
|