|
|
|
|
Kırgızlar’a yenilen Uygurlar
nereye gitti? “Kırgız yenilgisinden sonra
Uygurlar şu çeşitli bölgelere dağılmışlardır: 1) 840 senesinin eylül
ayında, Uygurlar’ın Başkanı Savcı ve yeğenleri olan beş kardeş ile 15
Uygur kabilesi batıdaki Karluklar’a kaçmışlardır. Sonradan bunlardan bir
kol Tibetliler’e, bir kol da An-hsi bölgesine gitmiştir. 2) Bazı Uygur kabileleri de Tibet ve
An-hsi şehrine göç etmişlerdir. Tibetliler’e kaçan Uygurlar hakkında
hemen hemen hiç bilgi yoktur. An-hsi şehrine kaçan Uygurlar ise, Mengling
Tegin’in başkanlığında bu bölgeye gelmişler ve Mengling kendine kağan
ünvanı vermiş ve çölün batısındaki bütün diğer şehirleri de kendi
itaati altına almıştır. 3) Doğu’da Moğol Shih-wei
kabilelerine sığınanlar da vardır. Shih-weiler Uygur halkını yedi kola ayırarak,
ayrı ayrı bölgelere yerleştirip kontrol altına almışlardır. Fakat bu sırada
Kırgızlar, bu bölgeye bir kuvvet gönderip Shih-wei kabilesine hücum etmişler
ve mağlup olunca, Uygurlar da dağlara ve ormanlara sığınarak oralarda yaşamaya
başlamışlardır. Bu Uygurlar daha sonra An-hsi bölgesindeki Mengling
Tegin’in idaresinde bulunan diğer Uygurlar’a tabi olmuşlardır. 4) On üç Uygur kabilesi güneye inip
Sarı Nehrin batı kısımlarına yerleşerek burada kendilerine yeni bir kağan
seçmişler ve bu bölgede oturmak için Çin’den izin istemişlerdir. Bu
Uygurlar daha sonra Çin sınırına gelip burada yerleşmek için mücadele
etmişler fakat 847 tarihinde Kırgızlar ve
Çinliler tarafından dağıtılmışlardır. Dağılan bu Uygurlar, bugünkü
Kansu ve Gobi Çölü’nün batısında kalan şehirlere giderek buralarda
yerleşmişlerdir. Fakat çok geçmeden Çinliler’in baskısıyla buraları da
terk ederek, Sha-chou, Kan-chou ve diğerlerine nazaran Orta Asya Türk
tarihinde önemi daha fazla olan Kao-ch’ang şehrine yerleşerek yeni bir
devlet kurmuşlardır. 5) Bu yukarıda saydığımız
gruplardan başka, Uygurlar ufak aileler halinde Kitan, Moğol, Tunguz
kabilelerine giderek bunların arasında yaşamış ve bunlara karışmışlardır.” (Prof. Özkan İzgi, Çin Elçisi Wang
Yen-Te’nin Uygur Seyahatnamesi, S.26-27)
|