|
|
|
|
İkinci
Uygur Devleti dönemi Birinci Uygun devleti Kırgızlar tarafından yıkıldıktan sonra, Uygurlar’ın “pek mühim kısmı Orhun bölgesinden göç ederek Beş Balık-Koçu bölgesine gelen Uygurlar burada ikinci bir devlet kurdu. Uygurlar’ın
bu yeni yurtları yerleşik hayata çok daha müsait, verimli toprakları ihtiva
ediyordu. İkinci olarak Çin ile Maveraun-nehr (Batı Türkistan) arasındaki
ana ticaret yolları da Uygurlar’ın bu yeni yurtlarından geçiyordu. Uygurlar
arasında bu yeni yurtlarında Buda dini yayılmaya başladı. En sonunda onların
çoğu adı geçen dini kabul etti. Budizm’in Beş Balık-Koçu bölgesinde
daha 7. yüzyılın birinci yarısında ne kadar köklü bir şekilde yerleşmiş
olduğu Hüen-Çang’ın sözlerinden açıkça anlaşılmakta idi. Uygurlar
bu yeni dinleri için mabetler ve manastırlar inşa etti. Sanskritçe’den pek
çok dini eserler Türkçe’ye çevrildiği gibi, Çince’den de çeviriler
yapıldı. Böylece Uygur Türkçesi ve bilhassa dini edebiyatı büyük bir
gelişme gösterdi. Uygurlar Orhun alfabesini bu yeni yurtlarına da getirdiler
ise de bir müddet sonra yerine Soğd Alfabesi’nden gelen yeni bir yazı
kullandılar. Bu
yazı onlardan Kara Hanlılar’a, sonra da Moğollar’a geçti. Bu yazı ile
birlikte Uygurca birçok kelime ve tabir Kara Hanlı Türkçesi ile Moğolca’ya
girdi.” (Faruk
Sümer, Eski Türklerde Şehircilik, S.35) (NOT:
2. Uygur Devleti M.S.840-1150’den sonraya kadardır.) |