|
|
|
|
Uygurlar başlarını nasıl süslerdi? “Bugünkü Moğolistan’da Selenga
Nehri’nin doğu kıyısında Göktürkler’e bağlı olarak yaşayan
Uygurlar, 745’de Göktürkler’in yerine geçerek Uygur Devleti’ni kurmuşlardır. 982’de Uygur kağanlarının yazlık
merkezi Beşbalık şehrine elçi giden Vangyente, Uygurlar’ı; ‘çalışkan,
sanatkar, çoğunun elinde sazları vardır. Şehirler müzik sesleri ile dolu
idi, hanımlar güzel düzgün kıyafetli idi, saçlarına lake hotozlar (bağtak)
takıyorlardı’ diye anlatır. Figürün geriye toplanmış olan uzun
saçları iki kol halinde sert görünümlü üzeri süslemeli halkalar şeklinde
toplanmıştır. Toplanan figürün alın kısmına yakın olan başın üst kısmında
etrafı farba şeklinde kıvrımlar yaparak ortası yüksek ve yuvarlak taşlı
küçük bir şapkayı andıran başlık bulunmaktadır... ..saçları toplanmış olan figürün
başında abartılı yüksek bir başlık bulunmaktadır. Başlığın üzeri örtüler
sarılarak süslenmiş, örtülerin bir kısmı başın arkasından omuzlara dökülmüştür. Başlığın başa oturan kısmından
yukarı, boğumlar halinde inci görünümünde takılar sarılarak yerleştirilmiştir.
Alın kısmına ayrıca çiçek şeklinde bir takı yerleştirilmiştir. Tepe kısmı
biuraz daha geniş olan başlığın üzerinden ayrı bir örtünün uçları
sarkmaktadır. Örtünün üzerinde ise ortasından tüy uzayan çiçek motifli
tepelik biçiminde bir süsleme bulunmaktadır. Bu baş süsleme şekli
Anadolu’nun birçok yöresinde günümüzde gelin başı olarak kullanılmaktadır. Uygurlar döneminde oldukça abartılı
süslenmiş başlıklar dikkat çekicidir. Balıkların üzerinde çiçek
motifleri, inciler, zümrüt diademler kullanılmıştır. Ayrıca taçlar, kısa
fes tipi başlıklar ve yüksekliği dikkat çekecek kadar fazla olan başlıklar
kullanılmıştır.” (Lale Özder, Orta Asya’da Kadın Başlıkları
ve Baş Süslemeleri, 5.Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi, Maddi Kültür
Seksiyon Bildirileri, 1997) |