|
|
|
|
M.Ö.350’de kayaklı(!) Türkler “Erken Çin kronikleri, Altaylar ve
çevresinde yaşayan proto – Türk ve Moğol boyları hakkında bilgi
vermektedir. Boylardan bazılarının adlandırılış ya da tanımlanış biçimleri,
Romalı yazarlar Mela ve Plinius’un milattan sonraki birinci asırda tasvir
ettikleri Hippopodlar’ı bu coğrafyada karşımıza çıkarmaktadır.
Milattan önce 350 yılına ait Shan – Hai – Ching (Dağ ve Deniz Bilgisi)
adlı eserde, Türk Töles boylarından Ting-Lingler’in dizlerine kadar at kıllarıyla
kaplı, at gibi tırnaklı oldukları ve bu nedenle de çok hızlı koştukları
yazılmaktadır. Han devri sonlarına (M.S. 3.yy.) ait
Çin kroniğinde ise, Eberhard’a göre Hyung-nu boylarından olan Ma-Çingler’in
üst taraflarının insan, alt taraflarının ise at gibi olduğu
belirtilmektedir. Ma-Çing, Çin dilinde ‘at ayaklı’, diğer bir ifadeyle
‘hippopod’ anlamına gelmektedir.” Dipnot
26: “Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları, s.65; Luther, a.g.m., s.15; Wildt,
a.g.e., s.55. Altay Dağları’nın kuzey eteklerinde yaşayan Şor Türkleri
halen aynı amaç, teknik ve malzemelerle kayak yapmakta, geyik, ceylan veya
atların ayak derisiyle kapladıkları kayaklarına
‘pışkak’ demektedirler. Şorlar’ın kayak kültürü hakkında
tafsilat için bkz. Hasan Ortekin, ‘Türkler ve Kayak’, Ülkü, 10 (Şubat
1938), 60, s.152-153. Şorlar’da kayakçılık terimleri için bkz. N.N Kurpeşko
Tannagaseva, S. Haluk Akalın, Şor Sözlüğü (Adana:Türkoloji Araştırmaları,
1995). Kayakların altlarına sarılan at derilerinin kaymayı kolaylaştırıcı
fonksiyonunu 20. yy. Avrupası’nda fok derileri üstlenmiştir (bkz.Alpman,
a.g.e., s.35). Taube, günümüz Cengel-Sum Tuvaları’nın, atların baş
derilerinden hazırlayarak çizmelerinin üzerine giydikleri,
kılları geriye doğru
yatık bir kar ayakkabısıyla kışın avcılık yaptıklarını ve inişlerde
bunu kayak olarak kullandıklarını belirtmektedir. (bkz. Erika Taube, ‘Zur
Traditionellen Kleidung der Tuwiner des Cengel-Sum’, Jahrbuch des Museum für
Völkerkunde zu Leipzig, Bd.37, (Berlin Akademie – Verlag, 1987), s.122. (İbrahim Yıldıran, Eski Sibirya –
Altay Bölgesi Kayakçılığı, Sibirya Araştırmaları)
|