Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

İli Vadisi Tarançıları kimdir, kaç kişidir?

“ 1862 yılında İli Vadisi’ne uğradığım zaman bu Türk kabilesi vergi ile mükellef 8000 çiftçi aileden ibaretti ki, bunların bir kısmı ta 17. ve 18. yüzyılda Kalmık hanları zamanında, fakat esas büyük kısmı İli Vadisi’nin Çinliler tarafından zaptından sonra altı şehir bölgesinden buraya nakledilmişlerdir.

Göç esnasında Çinliler’in, bu muhacirleri kendi aralarında mümkün mertebe karıştırmaya gayret ettikleri anlaşılıyor, böylece bütün Tarançı (Moğolca çiftçi anlamına gelir) kolonilerinde Kaştur, Yarkend, Aksu v.b. yerlerden gelen muhacirlere rastlamaktayız.

Geçen yüzyılda Çinliler tarafından yerleştirilenler şunlardır:

1) İli’nin sağında: Kaş nehrinin ötesinde, Ari-Östän ve Baytukay kanalları ile Nilka, Olatay, Borbugazun, Biläkäy, Çuburkay ve Yirgalang nehirleri boyunda 4100 aile; 2) İli’nin solunda: Tarksıl, Koguşi, Yagustay, Kaymak, Bugra, Konokay ve Dolatı nehirleri boyunda, 1900 aile.”

(W.Radloff, Sibirya’dan 1.Cilt, S.211)