|
|
|
|
Bir Anadolu Türkü Tuva masalını
anlayabilir mi? (Aşağıdaki masal Tuva Türkleri’ne
aittir. İlkin masalın Tuvaca cümleleri, sonra bu cümlenin birebir Anadolu Türkçesi’ne
çevrilişi son olarak da anlamlı bir bir biçimde Anadolu Türkçesi’ne çevrilişi
bulunmaktadır.) Tarvagannın tö’güzü 1. Erte burungu şağda tarvağan
bisdin cernin üstündegi en ulug mergen durup duru. 2. Erten burunki çağda dağsıçanı
bizim yerin üstündeki en ulu okçu durup duru. 3. Çok eski zamanlarda dağsıçanı
ülkemizdeki en büyük okçuymuş. 1. Bir hün delegeynin üstündegi bar
mergennernin iştinen en mergeni gım irgin derin bilir deş delegeynin cük cügünen
bar mergenner cığılıp gep bir ulug carışga girip duru 2. Bir gün dünyanın
üstündeki var okçuların içinden en okçusu kim imiş derin bilir
deyiş dünyanın yön yönünden var okçular yığılıp gelip bir ulu yarışa
girip duru. 3. Bir gün dünyadaki okçuların içinde
en usta okçu kimmiş bilinsin diye, ne kadar okçu varsa dünyanın dört bir
tarafından toplanıp gelerek, bir büyük yarışa girmişler. 1. En baştay ogturgaynın üstünen
ujuv ertip cıdgan gargannı düjür adgan tarvan dagın ogturgaynın üstünen
ujuv ertip cıdgan deldigenni düjür adı alvayn çük-le gudrun cire adgaş,
ozunga ajınıp, ulug ergen ızırgaş, cer gazıp, üngürge girip, ol şagnan
ber tarvan gijini emes, giji tarvannı annar bop duru 2. En başta göğün üstünden uçup
geçip yatan kargayı düşüre atan dağsıçanı, ayrıca göğün üstünden
uçup geçip yatan çaylağı düşüre ata almayıp sadece kuyruğunu yara atış
osuna acınıp ulu barmağını kopara ısırış yer kazıp, deliğe girip, o
zamandan beri dağsıçanı kişiyi değil, kişi dağsıçanını avlar olup
duru. 3. En başta, gökyüzünde uçup
gitmekte olan kargayı avlayan dağsıçanı, gökyüzünde uçup gitmekte olan
çaylağı avlayamayıp, yalnızca kuyruğunu yarınca, buna kızıp (bundan
utanıp) baş parmağını ısırdıktan sonra, yeri kazıp, deliğe girmiş. O
zamandan beri dağsıçanı insanı değil, insan dağsıçanını avlar olmuş. 1. Deldigennin gudru cirik büdgennin
ujuru baza ol irgin 2. Çaylağın kuyruğu yirik biteninin
sebebi de o imiş. 3. Çaylağın kuyruğunun yarık
bitmesinin sebebi de bu imiş. 1. Ol şağda tarvan gijinin e’din
cip coranın bis tarvannın goldunun aldında durar besten görüp bilir bis. 2. O çağda dağsıçanı kişinin
etini yeyip yürüyenini biz dağsıçanının koltuğunun altında durur
bezeden görüp biliriz. 3. O zamanlar dağsıçanının insan
eti yediğini dağsıçanının koltuğununun altındaki bezeden anlarız. 1. Carış dozulgaş carışga girgen
bar amıtannar canıp olurarda yarışga bara alvan argar tarvannı udgup barıp:
‘Möreyni gım aldı?’ Dep surarda tarvan, ‘giji aldı’ derde argar baksırap,
‘cartıgır erinin dergige gadıp, carıgır mıyızım carıkga gadıp
duru!’ dep dört garanın iyizi solguja ıglap duru. 2. Yarış bitiş yarışa giren var
canlılar dönüp otururda yarışa varamayan yabankoyunu dağsıçanına karşılayıp
varıp ‘yarışı kim aldı’ deyip surarda dağsıçanı ‘kişi aldı’
derde yabankoyunu üzülüp ‘dolgun dudağın terkiye kuruyup, çok büyür
boynuzum yarıga kuruyup duru!’ deyip dört gözünün ikisi soluncaya kadar ağlayıp
duru. 3. Yarış bittikten sonra yarışa
giren bütün canlılar geri dönerken, yarışa gelemeyen yaban koyunu dağsıçanına
karşı varıp ‘yarışı kim kazandı’ diye sormuş. Dağsıçanı ‘insan
kazandı’ deyince, yabankoyunu üzülüp ‘Etli dudakların terkisinde kurur,
muhteşem boynuzlarım yarıkta kuru’ diye o kadar çok ağlamış ki dört gözünün
ikisi kör olmuş. 1. Unun songar argar dört garaktıg
emes cük-le iyi garaktıg bop öske iyi garanın or(u)nu galgannın tö’güzü
mındıg irgin. 2. Onun sonra yabankoyunu dört gözlü
değil yalnızca iki gözlü olup öteki iki gözünün yeri galanın hikayesi böyle
imiş. 3. Yaban koyunu o günden sonra dört değil
sadece iki gözlü olup öteki iki gözünün sadece izinin kalmasının
hikayesi böyle imiş. 1. Argarnı annaş mıyızın gır sın
carıkga gap tarvannın cırın üddep dergige dergilernin şın ujuru baza mındıg
irgin. 2. Yaban koyunu avlayış boynuzunu
tepe dağ kakıp dağsıçanının alt dudağını delip terkiye terkilerin gerçek
sebebi böyle imiş. 3. Yaban koyununu avlayınca boynuzunu
dağlara yarıklara atmanın, dağsıçanının alt dudağını delip, atın
terkisine asmanın gerçek sebebi de bu imiş.” (Nurettin Demir, Bir Tuva Masalanının Türkiye Türkçesi’ne Aktarılması, Sibirya Araştırmaları)
|