|
|
Kara
Hanlılar kimdir? “942 yılında bir Müslüman şehri haline gelmiş bulunan Balasağun’un gayrimüslim Türkler tarafından fethi Samaniler devletinin başkenti Buhara’da derin bir heyecan uyandırmıştı... Balasağun’u
fetheden gayrimüslim Türkler’in Yağmalar olduğunda şüphe yoktur. Balasağun’un
onlar tarafından ele geçirilmesi üzerine Kara Hanlılar Devleti kurulmuş
oldu. (942 yılında) Bu
yeni devletin hanları Türk ülkesindeki beylikler devrine yavaş fakat kesin
bir şekilde son vermeye giriştiler. Türk tarihinde yeni ve pek mühim bir
devir başladı. Bu cümleden 960 yılında Kara Hanlılar ülkesinde İslamiyet
kesin bir şekilde kabul edildi. 999 yılında Samaniler devletine son veren
Kara Hanlılar, çok zengin ve mamur Maveraün-nehr’i de ülkelerine kattılar.
Fazla olarak Türkler’e Ortadoğu yolu da açılmış oldu.” (S.74) ... “Kara
Hanlı hanedanını çıkaran, diğer bir deyişle Kara Hanlı devletini kuran Türk
topluluğu Yağmalar’dır. Karluklar’ın böyle bir devleti kurmaları birçok
sebepten mümkün değildir. Karluklar’ın en müsait zamanlarda dahi bir
devlet kuramadıklarını ve bu yüzden Müslümanlar’ın Türk ülkesinden
birçok yerleri ellerine geçirdiklerini ve Batı Türk ülkesinde beylikler
devrinin gelişmesine sebep olduklarını daha önce belirtmiştik. Hududu’l-alem’de
Yağmalar hakkında aynen şöyle deniliyor: ‘Bu
ülkenin doğusu Toğuz Ğuzz (yani Uygur) ülkesidir. Güneyi Hulend gun suyu
olup Kuça ırmağına dökülür. Batısı Karluk ülkesidir. Yağmalar’ın
yurdunda çiftçilik azdır. Orada çok kürk elde edilir, av da boldur;
servetlerini at ve koyun teşkil eder. Yağmalar güçlü, kuvvetli ve savaşçı
bir topluluktur. Çok
da silahlara sahiptirler. Hükümdarları Toğuz Ğuzz (Uygur) hanedanındandır.
Yağmalar’ın pek çok oymakları vardır. Onların 1800 (!) oymakları olduğu
söylenir. Gerek asiller, gerek halk kitlesi hükümdarlarına yükünürler. Bulaklar
Yağmalar’dan olup Toğuz Ğuzzlar ile karışık bir halde yaşarlar. Onların
köyleri azdır.’ Gerdizi
de Yağmalar için şunları yazıyor: ‘Yağmalar’a
gelince, Türk hakanı Karluklar’ın çoğaldığını ve güçlendiğini,
Toharistan Haytalları ile ilişki kurup kız alıp verdiklerini gördü. Türkistan’ın
zayıf durumda olduğunu bildiğinden korkuya düştü. Sonra
Toğuz Ğuzzlar’dan bir kavim (Yağmalar) kaçtılar ve kendi ellerinden ayrılarak
Karluklar arasına geldiler. Karluklar onlara hiçbir şey yapmadılar.’ Filhakika
Uygur İl İtmiş Bilge Kağan’ın ikinci kitabesinde (Taryat) Yağma, T.Tekin’in
dediği üzere, bir topluluk adı gibi geçiyor. Mecmelü’t-tevarih’de
de toplulukların ve şehirlerin başındaki hükümdarların ünvanları sayılırken
Yağmalar’ın başına Buğra Han denildiği yazılır. Kaşgarlı
da Yağmalar hakkında kısaca şu bilgiyi veriyor: ‘Türkler’den
bir topluluk olup onlara Kara Yağma da denilir’ ”. (Faruk
Sümer, Eski Türklerde Şehircilik, S.71-72)
|