|
|
Beş balık neresiydi? Beş şehir anlamına mı geliyordu? “Beş-Balık Turfan’ın kuzeyindeki Tanrı Dağları’nın kuzey eteklerinde bulunuyordu. Uzun süre, önemli bir kültür merkezi ve başşehir olmuştu. Aynı zamanda Uygur Kağanlığı’nın da başkenti idi. Beş/Balık sözü, ‘Beş şehir’ karşılığı olarak söylenmiştir. Tanrıdağları’nın kuzeyinden akan sular, zamanla yataklarını değiştirmişti. Bu sebeple, tarihte, Türkler’in Beş-Balık adı verdikleri bölgede, pek çok şehir harabesi vardır. Doğrusunu söylemek gerekirse, Uygurlar’ın ünlü başkenti olan Beş-Balık’ın, bu harabelerden hangisi olduğunu da doğru dürüst bilemiyoruz. Burada ‘beşşehir’ bulunduğundan dolayı mı, Uygurlar’ın başkentine böyle bir ad verilmişti? Aslında Çinliler de daha önce bu bölgeye, ‘Beş başkent’ manasına gelen Wu-ting adını vermişti. Daha sonra Çinliler bu bölgeye, Pei-ting, yani Kuzey başkenti demişlerdi. Bizden önce, bu konular üzerinde çok sözler söylenmiştir. Bizim asıl söyleyeceklerimiz, başka şeylerdir: Bilge Kağan yazıtında, Beş-keçen adlı bir yerden daha söz ediliyordu. Hüan Tsang’ın seyahatnamesinin, eski Türkçe tercümesinde ise, Beş Enetkek eli, yani ‘Beş Hind ili’inden söz açılıyordu.” (Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş cilt 1, s.189) |