Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Türkler Çin şehirlerine ne ad verirdi?

“Türkler tarafından yine balık adı ile anılıyorlardı. Bilindiği üzere Su-cou şehri, Çin’in doğusundaki Kansu’da bulunan çok önemli bir ticaret ve idare merkeziydi. Aurel Stein tarafından Bin Buda, yani Tunhuang şehrinde bulunmuş ve Thomsen tarafından da okunmuş olan Göktürk yazıları ile yazılmış eski bir el yazması vardır. Bu Göktürk yazıları ile yazılmış olan Türkçe el yazmasında, Su-cou şehrinden, Sugçu Balık diye söz açılmaktadır. Yine aynı el yazmasında, Turfan şehri için ise, ‘Koçu Balık’, yani ‘Koço şehri’ denmektedir. Bilindiği üzere hem Turfan ve hem de Su-cou, yüksek duvarlar ile çevrilmiş, gerçekten büyük şehirlerdir...

...Göktürkler, surlar ile çevrilmiş büyük şehirleri tanıyordu. Ancak Göktürk ülkesinde, böyle şehirlerin bulunduğu veya bulunmadığı bölgeler de vardı. Yine Göktürk yazıları ile yazılmış Ongin yazıtı içinde de, ‘kamug balıkka tegdim’, yani, ‘bütün şehirlere yetiştim, değdim’ deniyordu.

Bu şehirlerin de, Dokuz Oğuz şehirleri olması muhtemeldir. Çünkü bu yazıtta, Dokuz Oğuzlar’a karşı yapılan akınlardan, çok söz edilmişti. Bütün bu belgelere rağmen, Uygurlar’ın ataları olan Dokuz Oğuzlar’ın, surla çevrilmiş bu kadar çok şehre sahip olabileceğine pek fazla ihtimal vermiyoruz.”

(Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, c.1, s.183)