Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Anadolu’da ipekli kumaşlar için hangi sözcük kullanılıyordu?

“İpek böceği olarak, eski Osmanlı kitaplarında, çok görülen bir sözdür...

...eski Türkler ile Anadolu’da ‘ağı’ sözü, ‘ipek ve ipekli kumaş’ karşılığında söyleniyordu. İpek böceğinin, ‘bir ağ örmesi’ bakımından, Osmanlı kitaplarında görülen ‘ağ kurdu’ sözü, belki bir benzeştirme de olabilirdi. Fakat eski Türkçe ‘ağı’ ile ağ sözü arasında, hiçbir ilgi yoktur.

(Gügül veya güğül kurdu, b.n.) Yalnızca Osmanlı kitaplarında değil; Anadolu köylerinde de çok yaygın olarak söyleniyordu. Örnek olarak, Beylikler çağında yazılmış olan İbn Baytar tercümelerinde de ipek böceği için ‘gügül kurdu’ deniyordu. Bu söz Anadolu köylerinde, güül, güvül şekline de girmiştir. Osmanlılar’ın yakınçağlarında ise, ipek böceğine artık, ipek kurdu denmeye başlanmıştı.

Görülüyor ki Anadolu eski Türk karakterini diğer Türkler’e göre daha çok saklamıştı. Çünkü Çağatay Türk Kültür çevresi de dahil, diğer Türk kültür çevrelerinin hepsi, artık Farsça’dan alınmış olan ‘pile kurtı’ demeye başlamışlardı.

B.Laufer’in Sino-İranica adlı eserinde, Moğollar’ın sirgek sözlerine büyük bir önem vermekte ve bundan bazı değerli sonuçlar çıkarmak istemekte idi. Aslında Laufer’in, Türkler’in sirke ve kurt sözlerinden haberi bile yoktu. Bu sebeple bu Moğolca söz, ona çok ilgi çekici ve değerli gelmişti.”

(Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, c.5, s.390)