Doğa olaylarında kullanılan halk inanışları...

“Doğa olaylarında kullanılan halk takvimleri ve inanışları, bazı yörelerde halen gelenekselliğini sürdürüyor.

Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç.Dr.Lütfü Sezen, çeşitli bölgelerdeki 150’ye yakın yaşlı kişiyle yaptığı yüz yüze görüşmelerde, meteoroloji ile ilgili halk inanışlarını araştırdı.

Her yerleşim biriminin kendine özgü takvimi olduğunu ve eski Türk Takvimi’nin ise 12 hayvanlı takvim olduğunu anımsatan Sezen, Erzurum ve çevresinde ise kış mevsiminin yaşandığı bazı aylara yöresel isimler verildiğini kaydetti.

Ocak’ın Zemheri, Şubat’ın Cücük, Mart’ın Tohum, Nisan’ın Abrel, Kasım’ın Koç, Aralık’ın Karakış olarak isimlendirildiğini belirten Sezen, Şubat ayının son dört önemli soğuklardan birinin görüldüğü ‘Abrel’in Beşi’ diye tabir edilen Nisan ayına ‘Camışkıran’, bahar bayramının yaşandığı Mayıs ayının diğer aylardan ayrılması nedeniyle de ‘Ayların Gelini’ adı verildiğini söyledi.

Doğa olaylarında halk takvimine göre söylem ve inanışların önemli yer tuttuğunu belirten Sezen, özellikle yağmur ve dolu ile ilgili bazı inanışları şöyle sıraladı:
‘Güneşli havada yağmur yağarsa, kurt doğuruyor demektir. Zararlı yağmuru kesmek için çamurdan yoğrularak yapılan kurbağa, kıbleye bakan bir duvarın deliğine konursa yağmur kesilir. Çamurdan fare yapıp ateş yanında kurutulursa yağmur kesilir. Ay doğarken, donuk görünürse yağmur yağar. Uzunca bir iplik üzerine kırk kelin adı söylenerek düğüm vurulursa, yağmur kesilir. İlk düşen dolu tanelerinden birisini anasının ilk çocuğu olan biri alıp koynuna koyarsa dolu kesilir. Miras olarak intikal eden bir bakır kap dışarıya konursa dolu kesilir.

Zemheride (Ocak ayında) havalar sıcak olursa, o yıl kıtlık olur. Kar çok yağar ve erimezse, kardan bir kadın yapılarak, tabut üzerine konur. Yedi dul kadın bir araya gelerek, kardan yapılan bu kadını ılık su ile yıkar ve olduğu yere gömerse karlar erimeğe başlar.' ”

(Yayımlandığı Yer: Anadolu Ajansı, 6.Aralık.2002 saat: 9.56)