|
|
Türk arşını nedir, çıkın sözcüğü nereden gelir? “Kaşgarlı Mahmud bu konuda şöyle diyordu: ‘Çığ,
bir Türk arşınıdır. Arap arşınının, üçte ikisi kadardır. Konar göçer
Türkler, bununla bez ölçer.’ Çığmak, aynı zamanda ‘çıkılamak,
bohçayı dürmek ve bağlamak’ da demektir. Bizim bugünkü çıkın sözümüz
de, yine buradan geliyordu. Bez ve kumaş ölçülerinden biri de, ‘top ölçüsü’
idi. Şimdi de öyledir. Aynı zamanda çığ, bir uzunluk ölçüsüydü.
Nitekim, ‘Ol böz çığlattı’
dendiği zaman bu sözden, ‘O Türk arşını
ile bez ölçtürdü’, manası çıkarılıyordu. Bu örneği veren
Kaşgarlı Mahmud, hemen, ‘Türk arşını öbür arşının üçte ikisi
kadardır’, diye, yeni bir açıklamada daha bulunuyordu. Çığlamak, yalnızca ve yalnızca, ‘Türk arşını ile ölçmek’ demekti.” (Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, c.5, s.373)
|