|
|
Pamuk çekirdeği çigit sözcüğü Türkçe midir? “Eski Türk kaynaklarında çigit
sözünün, yalnızca ‘pamuk çekirdeği’ için söylenmiş bir söz olarak
açıklanması da, Türk kültür tarihi bakımından ayrı bir değer taşır.
Kaşgarlı Mahmud’a göre çigit sözü,
pamuk çekirdeği veya tohumu manasınadır.
Bu söz, Argu Türklerince söyleniyordu.
Bilindiği üzere, Argu Türkleri’nin konuştukları Türk
ağzında, Türkistan’ın yerli dillerinden gelmiş, birçok söz vardı. Bu
gelenek, Harezmşahlar Türk kültür çevresinde de devam ediyordu. Çigit sözü
bu çağla ilgili kaynaklarda, Moğolca kibezün
hüren, yani ‘pamuk tohumu’
karşılığı ile karşılanıyordu. Aynı mana ve gelenek, Anadoyu’ya yakın olan 13. yüzyıl
eski Mısır ve Kıpçak kültür çevrelerinde ise, çikit
sözü ile yaşıyordu. Türkler’in bu eski gelenekleri, Doğu Türkistan’da
bile kaybolmamıştır. Eski Anadolu kitaplarında ise, ‘pamuk
çekirdeği’ manasında, çığıt
sözü geçiyordu: ‘Pamuktan çığıdı,
bedenden kılı gidermek’, gibi. Anadolu halk ağızlarında, pamuk tohumu karşılığında
söylenen en yaygın sözler, yine çigit, çiğit,
çiyit sözleriydi. Fakat artık Anadolu’da çigit, yalnızca pamuk
çekirdeği için değil; bütün çekirdekler için de söylenegelmiştir.” (Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihi, cilt 5, s.357)
|