|
|
Monçuk, boncuktan başka ne anlama gelir? “ ‘Boncuk’ manasına gelen monçuk,
munçak sözleri de, eski Türkler’de
gerdanlık için kullanılan değerli deyişler idi. Selçuk çağının başlarında
derlenen sözlerden biri olan monçuk
ise, ‘boncuk ve süs için göğüse takılan değerli taşlar’ anlamında
kullanılırdı. Yine aynı söz, ‘atların boynuna takılan değerli taş,
arslan tırnağı ve muskalar’ için de söylenirdi. Bilindiği üzere
sonradan munçuk, bunçuk,
atların göğüsleri ile bayraklara takılan, püsküller için de söylenmişti. Bu deyişe, Anadolu’da da rastlamaktayız. Uygurlar ise monçuk
sözünü yalnızca ‘inci ve inci dizisi’ için kullanmıştı... İşte bizim boncuk sözünün, uzun tarih ve hikayesi böyledir.
Bu sözün aslı boncuk mu, yoksa monçuk muydu. O da ayrı bir münakaşa
konusu. Bugünkü Orta Asya Türkleri’nin birçoklarında da monçuk, yani
boncuk, sadece gerdanlık anlamında söylenir. Bilindiği üzere Türkler, süse çok düşkündüler. Bu
nedenle Kırgızlar’da da şöyle bir atasözü vardı: ‘Yemekten
içmekten artırılıp alınan gerdanlık (monçuk) kurusun’, yani
yok olsun. ‘Saç boncuları’ da vardı ki, bunlar daha çok saçlara takılırdı.
Bu saç boncukları ile saç süslerine, Anadolu’da da rastlanır.” (Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş, c.5,
s.255) |