|
|
Eski Türkler ‘ilik’ sözü yerine ne kullanırdı? “İlik sözü ve karşıladığı mana, Türkler’de çok
eskiden beri bilinen bir şey idi. Eski Türk mezarlarında bol miktarda düğme
bulunduğuna göre, Türkler’in çok eskiden beri, elbiseye ilik yapma işini
bilmeleri gerekiyordu. İlik sözü, Türkçe il-mek, ‘bağlamak, iliştirmek’
fiilinden gelişen, bir isim idi. Selçuk çağının başlangıcında da Oğuzlar bu sözü,
bugünkünden pek değişik olmayarak söylüyordu. Diğer Türkler ise iliğe,
yilik derlerdi. Kıpçak ve Mısır Türkleri’nde ise bu sözü, ilkik veya
ilgik şekillerinde görüyoruz. Harezmşahlar çağında, biraz da Kıpçak tesiri altında
kalınarak, düğme iliğine ilgük denilmişti. Moğollar ise, buna tamamı ile
değişik olarak, eme tobçi derdi. Kuman Türkleri’ne gelince, Oğuzlar’dan
pek uzakta bulunmalarına rağmen, onlar da Oğuz ağzına yakın olarak, ilik sözü
ile ilik-lemek fiilini kullanıyorlardı. Anadolu’da iliğe ayrıca, dişice, yara, yarık da
derler. Bugünkü Orta Asya ağızlarında ilik sözü, daha çok kanca manasına
söylenmektedir. Görülüyor ki en eski Türkçe manayı, en iyi saklayan ve
devam ettiren, yine Anadolu olmuştu.” (Bahaeddin Ögel, Türk Kültür Tarihine Giriş s.59, cilt
5) |