Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

 

 

Bilge Kağan ölünce oğlu ne dedi?

“Bu anıtlar, sadece entelektüel safhanın ulaştığı bir sonucu değil, siyasi ve askeri yönden, devlet idaresi yönünden de sonsuz bilgiler kazandırıyor. Ama bir pastoral senfoni aynı zamanda bana göre. Söz gelişi Bilge Kağan anıtında Bilge Kağanın oğlunun babası için söyledikleri bir insan duyarlığını da yansıtıyor.

‘Bilge Kağan göğe uçtu.

Yaz gelince, yukarıda gökyüzünde gökkuşağı çıkınca.

Dağda maral kaçınca, hep seni düşünürüm’.

Anıtlar böyle bir hüznü de içeriyor. Fakat diğer yandan, Anıtların dilbilimsel olarak araştırılması esas itibariyle entelektüel safhaları ve daha da önemlisi ‘artistik oluşları’ önüne geçmiştir. Söz konusu araştırmalar maddi kültür araştırmalarını geri planda bırakmıştır. O yüzden bu anıtları dilbilimsel açıdan çok önemli bulmakla beraber, devrin maddi kültürünü aydınlatan, o çehreyi oluşturan unsurları değerlendirmek de mümkün ve herhalde bu konuda çalışmak da boynumuzun borcu.”

(Kenan Bilici, ODTÜ Tartışmaları, 21.Kasım.1999)