Atilla’nın otağında Yunanlı Romalı tartışması...

“448’de Priskus Pannius Atilla’nın otağında büyükelçi olarak bulunduğu sırada çok pahalı İskit tarzı elbiseler giymiş bulunan bir Yunanlı’ya rastlar. Aralarında geçen sohbetten sonra Priskus muhatabının söylediği şu sözleri not alır:

Şu kargaşa  dönemlerinde Romalılar’ın başına gelen felaketler, savaşlarda katlandıkları sıkıntılardan daha kötüdür. Çünkü kanun herkese aynı eşitlikte uygulanmıyor. Eğer kanunu bozan kişi çok zenginse, onun yaptığı haksızlıklar, cezasız kalmakta ama dümenini çeviremeyenler kanunların kestiği faturaları ödemeye mecbur edilmektedir.

Priskuz itirazda bulunarak Roma kanunlarının son derece insani olduğunu ve kabiliyetli kölelerin özgürlüklerini elde ettiklerini ileri sürer. Yunanlı muhatabının verdiği cevap şudur:

Kanunlar güzel, toplum sağlam esaslar üzerine kurulmuş fakat eskilerin yaptığı gibi hareket etmeyen yöneticiler onları bozmaktadır.”*

(* Destunis G.S., Skazaniya Priska Paniyskogo, s.55-58)

(L.N.Gumilöv, Hazar Çevresinde Bin Yıl, S.178-179)