H’yunğ-nu kavimlerinden Gav-çılar kimdir, nerede yaşar?

“Y : Lu-hun gölünün şimalî garbîsinde yaşarlar. Juajuanlar’ın komşularıdırlar.

K : Eski Çığ-diler’in bir kısmıdırlar. Bunun için evvelce bunların ilk adı Di-li idi. Dinğ-Linğler’le bunlar hemen hemen H’yung-nular’la aynı dilde idiler; belki H’yung-nular’dan neşet etmiş olacaklar.

Kendilerine mahsus boy başları yoktur. At ve sığır, düğün hediyesidir. Hububat ve şarapları yoktur. Düğünde çiğ et yedirilir ve kısrak kımızı içirilir. Temiz değildirler.

Kadınlar koyun kemiklerini deriye sararler ve bunu saçlarına dolandırarak baş süsü diye taşırlar. Ölüler silahlarıyla birlikte mezara konulur.

Kültürleri Juan-juanlarınki gibidir. Yalnız arabalarının tekerleği daha büyüktür. On iki klanları vardır:

Çığ-fu-li, Tu-lu, Çığ-can, Da-lien, Ku-ho, Jo-şu-pey, Da-pu-gan, A-lun, Mo-yün, Sı-fın, Fı-fu-lo, Cı-su’dur.

Bunlar, H’yung-nu hakanının dışarı attığı iki kızdan türemişlerdir. Kızlardan biri bir kurttan gebe kalır. Bunun için bunların şarkıları bugün bile kurtların ulumasına benzer. Çadırlarda otururlar, at beslerler.

M : Altı devlet zamanından beri (419-580).

D : Dinğ-Linğ, Gav-çığ ve Tığ-lo hep aynı boylardır. Dinğ-Linğler dil bakımından Tığ-lolar’a benzerler. Gav-çığ, Çinliler’in ayırmak için taktıkları bir addır.

Türk kavimleri için tipik masallardan biri olan bir kurt tarafından gebe kalınma masalı, Veğ-şu’da bulunmaktadır. Bunlar hakkında Veğ-şu şu malzemeyi de vermektedir. Kadın şamanları da mevcuttur.

429 yılından sonra çoğu göçebeliği terk etmiş ve tarla ziraatına geçmiştir. 450 yılından sonra bunlardan beş grup bir araya toplanıp Göğe kurban vermiştir, bu törende at kurbanları sunulmuş ve şarkılar söylenmiştir.

Bunlar 4.asrın ortalarında To-balar tarafından birkaç kere mağlup edilmiştir. Bundan maada 389’da da mağlup edilmişlerdir. 399’da 37’den fazla kabile  bunlar tarafından mağlup edilmiş ve 20 binden fazla araba igtinâm (yağma ve talan etme, b.n.) edilmiştir, keza 401’de bir baş daha teslim olmuştur. 418’de To-balar’la birlikte şimal kavimlerine karşı savaşa çıkmışlardır.

429’da mağlup edilmişlerdir. 507-508’de bunlardan başka bir parça daha To-balar’la teslim olmuştur. Bunlar, 436, 508, 510, 515-516, 518 yıllarında haraç vermişlerdir. 536’da ayrıca bir hususi idare altına alınmışlardır. Bunlardan sarfınazar, bu kavime ait birçok hüküm ve münferit şahıs adıyla bu şahıslara ait unvanlar zikredilmektedir.

Çığ-fu-li’ler de keza. Yalnız Fu-fu-lo’lar hakkında deniyor ki ilkönce Juan-juanlara tâbi imişler, sonra onlardan ayrılmışlar. 241 yılında bu kabileye mensup bir adam –ki evvelce A-cığ-lo kralı idi- To-balar tarafından Gav-çılar’ın bütün ülkesi Juan juanlar tarafından ilhak ve kralları katledildikten sonra vukua gelmiştir.”

Y : Boyun yayıldığı yahut sâkin olduğu yer hakkındaki kaynaklar

K : Kültür hakkındaki kaynaklar

B : Belki kısa olarak başka kaynaklara işaret, hususi Avrupalı eserler veya daha ehemmiyetsiz olan kaynak rivayetleri ilavesi

M : Bir boyun başlangıcının kaynaklarda ilk ve takribî olarak tespiti

D : Tenkit mahiyetinde düşünceler.

(W.Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları, S.74)