H’yunğ-nu kavimlerinden Dinğ-Linğler kimdir, nerede yaşar?

“Y : Kang-cü şimalindedirler, ana yurtları herhalde Orhon havalisidir. H’yung-nular’ınşimalindedirler. Aynı isimdeki şimal Dinğ-linğleri’ne Vu-sun’un garbında rastlanır. Tölösler gibi Türkler’dir.

K : Bir Türk boyu olduğu muhakkaktır. H’yung-nular’ın bir grubudur. Haraç olarak at getirirler. Deri sevk ederler, çobandırlar. Haraç olarak fare derisi getirirler, dizlerine kadar kılla örtülüdürler, vücutları ata benzer, bunun için çok iyi koşarlar. Saçları kıvırcıktır. At gibi tırnakları vardır.

M : Han zamanının başlangıcından beri.

D : İki cins Dinğ-Linğ tefrik ederler; bir cinsi H’yung-nular’dan daha şimalde yaşardı, öteki cins ise, çok daha garpta, Vu-sunlar’ın garbında. Her iki grubun birbirine bağlı olması muhtemeldir. K faslında verdiğimiz haberler garptakilere aittir.

Daha muahhar (sonraki, b.n.) kaynaklar görünüşe bakılırsa, yalnız şarklı olanlarını tanıyor. Bundan maada, her ikisinin bazen de iki Tibetli kabile olan H’yen-linğ’ler ve Dyen-linğ’lerle karıştırıldığı gözüküyor...

Cin devrinde (265-419) bugünkü Gan-su eyaletinin şimalinde Dinğ-Linğler vardı. Bunlar 4.asırda Hobeğ eyaletini istilâ ediyor ve orada Cung-şan mıntıkasında yerleşiyorlar. Sonra, şimal Çini’nin muhtelif mıntıkalarına yerleştiriliyorlar. Vu-h’uan da keza Cung-şan mıntıkasında oldukça hatırı sayılır bir rol oynuyorlar...

Fakat 357 yılında Tölös’le birlikte büyük seddin şimalinde Mu-jung devleti  tarafından mağlup edilmişlerdir ve bu sahada birkaç defa görülmüşlerdir... To-balar bunları 397 yılında zikrederler. Bir kısım 399 yılında To-balar’a teslim olmuştur. 418’de başka kavimlerle birlikte başka şimal kavimlerine karşı savaşa çıkmışlardır.

Bunun dışında, To-ba devrinde, birçok münferit şahıslardan maada – ki bu şahıslar Dinğ-Linğ kavmine mensuptur- Yü-şan’da bulunan büyücek gruplar zikredilmektedir (yerleri belli değil; Şansi’de mi?)

447’de bunlardan üç bin aile An-cov’dan (Ho-beğ’de) Şansi’deki başşehire nakledilmiştir. 457’de bunlardan birkaç bin kişi Cinğ-hinğ’de (Şarkî Şansi) isyan etmiştir. To-balar’ın vakayinamelerine şimal Dinğ/Linğleri’nin, yani Çin duvarının şimalinde bulunanlar ile Gav-çığ’ların H’yung-nular’ın konuştukları dili konuştuklarını kaydederler.”

Y : Boyun yayıldığı yahut sâkin olduğu yer hakkındaki kaynaklar

K : Kültür hakkındaki kaynaklar

B : Belki kısa olarak başka kaynaklara işaret, hususi Avrupalı eserler veya daha ehemmiyetsiz olan kaynak rivayetleri ilavesi

M : Bir boyun başlangıcının kaynaklarda ilk ve takribî olarak tespiti

D : Tenkit mahiyetinde düşünceler.

(W.Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları, S.71)