Hunlar da yenildi...

“Etnik sistemdeki atalet gerginliğin artışı onun için ancak beli bir noktaya kadar faydalı olabilmişti. Enerji fazlalığı etnik sistemi parçaladığı zaman tırmanış safhasından sonra ‘yüksek hararet’ ortaya çıkar.

Bunun iç savaşa yol açacağı ve neticede halkın iki, üç müstakil etnosa ayrılacağı aşikardır. Bu ayrılık  yavaş gelişen bir prosestir. Hunlar’da bu proses M.Ö.1.yüzyıl ortalarında başlamış, miladi 2.asır ortalarına doğru tamamlanmıştır. Neticede halkın birliğinin yanı sıra kültürü ve hatta toprak bütünlüğü de dikkat çekecek ölçüde parçalanmış ve Moğolistan bozkırı 2.asırda Siyenpiler, sonra Tabgaçlar ve Cücenler (Juan-juanlar) tarafından ele geçirilmiştir.

Ancak Hunlar’ın bu 150 yıllık dönemi bir akmatik safhadır ve zaman zaman başarılı savaşlar çıkarmalarına rağmen trajik sonuçlar da aldıkları için buna bir filizlenme dönemi denilemez.

Mesela Çin’le eşit olmayan şartlarla savaşa girmişler ve ancak “Hunlar’ınkinden daha keskin silahlara, daha hızlı atlara sahip’ Siyenpiler tarafından mağlup edilmişlerdir.”

(L.N.Gumilöv, Hazar Çevresinde Bin Yıl, S.104)