Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Bulgarlar’ın kuyumculuktaki başarıları...

“Bulgar Türkleri’nin kuyumculuna dair pek çok eser bulunmuştur. Halbuki 1922’de Bulgaristan’da tetkikatta bulunmak üzere geldiğim zaman, Bulgar toprağında buna dair tek eser mevcut değildi.

İlmi araştırmaların kısa zamanda bir kavim hakkındaki hükümleri esaslı değiştirmeye kafi gelebileceğini bu misal açıkça gösterir.

Madara’daki kazılarımız bize hayli ışık tutmuştur. Daha sonra Şumnu, Rusçuk ve Vidin çevresinde Bulgar Türkleri’nin kuyumculuğunun yüksek seviyesini gösteren pek çok eser topladım. Bu malzeme kavimler göçü çağının kuyumculuğuna dair birçok sorunun çözülmesine de yardım etmektedir.

Madara’da bulunan 2 numaralı altın kemer Dnyester çevresinin süsleme sanatlarıyla ilgilidir. Sadoveç’te bulunan kemer parçaları da Dnyeper çevresindeki Bulgar Kutrigur Türkleri’nin kültürüne istinat etmektedir.

Şu halde bu eserler Bulgar Türkleri’nin Tuna boyuna gelip yerleştikleri zamana aittir.

Don, Dnyeper arasındaki kuyumcuların diğer Bulgar Türkleri ile Tuna boyuna gelip yerleştiklerini, Vidin’de bulunan kuyumculuğa ait aletler ile kalıplar gösterir. Çünkü bunlar, 7. yy.ın lik yarısında Güney Rusya’da kullanılan örneklerin aynıdır.

Tuna Bulgar Türkleri’nin kuyumculuğunun ikinci devresi örneklerini, Madara’da bulunan 1 numaralı altın kemer ve muhtelif yerlerde toplanan parçalar teşkil eder.

Madara altın kemeri Macar kuyumculuk eserleriyle aynı köktendir. Diğerleri ise Macar mezarlarında bulunan ilgili buluntuların eşidirler.

...

Volga’daki Bulgar Türkleri’nin kuyumculuğu bu devletin önemine ve derli toplu şekilde çok geniş ülkelere, bu arada Perm bölgesine, İsveç’e, Baltık bölgesine, Lehistan’a (Polonya b.n.) ve bütün batı Slavların sahasına tesirini göstermiştir.

Bunun tespiti, Bulgar Türkleri’nin Doğu Avrupa, bilhassa Slav kültürünün doğuşunda büyük rol oynadığını kabul etmektir.”

(Geza Feher, Bulgar Türkleri Tarihi, S.77-78)