Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Heykelde tartışılmaz Bulgar üstünlüğü!

“Bulgar Türkleri’nin heykellerini imalde daha yüksek bir seviyeye ulaştıklarını görmekteyiz. Madara’daki Bulgar Türkleri’nin kabartma adlı heykeli bunun bir delilidir.

Bunun bir Bulgar Türk eseri olduğu şüphesizdir. Çünkü bulunduğu yer Bulgar Türkleri’nin merkezi olduğu gibi kazı sırasında burada, Bulgar Türkleri’ne ait yapılar, yazıtlar ve birçok küçük eser bulunmuştur.

Örneğin, kabartma heykelin yanı başındaki yazıt Kurum Han’dan bahsetmektedir.

Madara’daki kayaya işlenen kabartma, Bulgar Türkleri’nin ve akraba kavimlerin Kurum Han hatırası için yaptığı en önemli yapıttır.

Bir hükümdarın hatırasına layık bir kabartma yapma fikrini Bulgar Türkleri ihtimalen Persler’den almışlardır. Çünkü Bulgar Türkleri, Macarlar ile birlikte uzun asırlar Persler’in komşusu idiler.

Kabartma heykelin kompozisyonunda da bu sezilmektedir. Ancak, heykel Bulgar Türk boyunun zevkine ve inanışına uygun olarak işlenmiş ve teferruatı halk hayatından alınmıştır.

Haliyle, süvari kadehi sol elinde tutmaktadır. Bunun, Türk boylarının adetine göre hükümdarlık alameti olduğunu ve ant içerken kutsal kadehten şarap, suyu katılmış kanı tattığını biliyoruz. Macarlar’ın da kan anlaşması, ‘ver szerödes’ de aynı tarzda bir merasim idi.

Kısa ve atmaya özgü kargının ucunda at kuyruğu bulunmaktadır.”

(Geza Feher, Bulgar Türkleri Tarihi, S.75)