|
|
|
|
Yasa 16 Fasl-i der beyan-i ahval-i piyadegan ve müselleman "Her ocakda altı ve yedi (nefer) kimesne (yamak) kayd olunub benövbet ile asker-i manşure hidmet iderler ve yamakları yazılan yayanın bir ve iki hidmete kabil oglanları olsa anlar dahi yamak yazılub növbetlerinde ve hidmetlerinde olalar ve yaya çiftligi bagından ve bagçesinden ve resm-i asiyabdan her ne hasıl olursa kimesne dahl itmeye kendüler tasarruf ideler ol yerin satılması ve tapuya verilmesi memnu'dır itmeyeler ve sipahi tımarında piyadenin ve müsellemin agnamları olsa resm-i agnamdan ve resm-i otlakdan nesne taleb itmeyeler ve yaya ve müsellem sipahi yerinde (yer) zira'at itseler 'öşrlerini virüb iki dönüme bir akçe resm vire ve sipahi ra'iyyetleri sizde neyler ol yeri alurın ra'iyyete virürin diyü dahl itmeye veya sancagibegi kendüye müte'allik olan piyade tayifesinden her ocakdan bugday ve arpa akçesi diyü ve hidmete varmayub yerine bedel tutan kimesnelerden bedel akçesi diyü otuz akçelerin almak kanundur ve piyade tayifesinin cürm ve cinayet ve gerdek degeri ve sayd itdikleri vaşak ve kaplan postu sancagibeglerinindir ve yaya başılarına müte'allik olan yayalarından yayabaşıları her ocakdan bugday ve arpa akçesi diyü kırk akçe alalar ve yayanın badihavasına yine yayabaşıları dahl itmeye ve yayanın dahi sancagıbegi kendü adamlarına yaya akçesi alıvirüb bedel etmek caiz degildir. Ve dahi yaya sefere varmadın veya geç geldin ve pirsin veya oglansın veya bedelin istemezsin sen gitmek gereksin ve dahi mukaddemlik ve sakalık bogası ve bekendük akçesi diyü nesne alurlar imiş bid'atdır itmeyeler ve dahi piyade tayifesi gaybet-i muhkatı'a ile gayb olub yamagı yerinde olsa çitftligi bi-l-külliye ana teslim idüb anın hidmetin ide eger yine gelmek veya bulunmak ihtimali olsa eger piyade tayifesinin hassı olsa bulması ve növbetinde hidmetde eşdirmesi yaya sancakbeginindir ve eger hass yayadan degil ise yayabaşının üzerindedir. Ve dahi bi yayanın çiftligin koyub kaçsa sancagı-begi kanda bulursa yerine götürüb vilayet kazıları dahi ana mu'avenet idüb defterde mukayyet olan piyadesini eger tımarda ve eger vakıfda ve eger mülkdedir ve bi-l-cümle her kanda ise göçürüb yerine varmasına hükm ideler ve ysak ideler kimesne girinmeye ve mani' olmaya ve sancakbegi ve adamları dahi akçesin alub salıvirmeyeler ve illa kazılar men'ideler memnu' olmazlar ise yazub dergah-ı mu'allaya' arz ideler(ki) muhkem hakklarından geline ve sancakbeginin çalcısı ve sancakdarı yayadan olsa caizdir. Ve dahi kanun-i kadimdir ki piyade ve müsellem tasarruf idegeldügi çiftligi ziyadedir diyü kimesne dahl itmek olmaz ve dahi şoy kariyede kim yaya mütemekkindir çiftligi dahi andan olub civar olsa mukaddema yayaları civar ala ba'dehu siyaset ide ve yayanın çiftligi gen yerde olsa her bir tarafdan bir dönüm gen yerde hükm ola kezalik müsellem çiftligi dahi böyledir bundan gayrı piyade ve müselleme gen yer yoktur ve yayanın koyunu ve kovanı sayılmaya ve yaya ve müsellem kadimden eben'an cedd mütemekkin oldugu kariyelerde ve sipahi tütün hakkı diyü nesne taleb itmeye ve dahi fayib olan yaya ve müsellem yamagında ve yerlüde yerlerin ve evlerin ve sa'ir emlak-i arazisin bey' ve şira idüb ve icare-i zemin tarik ile alub tasarruf idenlere bulduralar ve yahud kullugun çekdüreler ve dahi yaya ve müsellem mecaliste ve mahafilde itale-i lisan idüb yaya ve müsellemsiz diyü itale idüb bi-gayrı hakk kaçırılsa ibaket itdürüb na-bedid idenleri ve sebeb olanları buldurub geregi gibi ta'zir idüb teşhir ideler. Ve dahi yayanın ve müsellemin birden ikiden yarar öglanları ve karındaşları kendü ile olalar kendülerine yamak kayd idüb nöbetlerinde hidmetlerin itdüreler ve yamaklarun birisi hidmetine giderse sa'ir yamaklarının agnıyasından elli ve altmış ve mutavassıt-ül-hal olandan otuz ve kırk ve ednasından on ve yigirmi akçe harçlık almak eşerse ol tasarruf ider ve sa'ir yamaklarından ellişer akçe harçlık ala ve ekdikleri yerin'öşrün dahi ala ve eger yamak mücerred olursa harçlık yigirmi beş akçe vire. Ve dahi sefere varmayan yamagı kuzat ma'rifetiyle teftiş oluna ve şol ki sefere geldikten sonra hidmet tamam olmadın destursuz kaçub gitmiş ola veya giderken yoldan kaçmış ola eger defa'atle itmiş ise şalb iderler 'adeti olmayub da'ima ider olmasa anın gibi kimesnenin burnun ve kimesnenin kulagın kesüb siyaset ideler ve babda kimesne mani' olmaya ve akçesin alub salıvirmeyeler ve bunun emsalı hidmet kusurı için olan siyaset yaya sancagıbeginindir lakin bir şer'i günah olub siyasete müstahakk olsa ki şalb itmek veya kat'i 'uzv gibi ol atlu sancagıbeginindir ma'rifetiyle ide ve dahi sefere geç gelen ve kullugına geç gelen piyadenin sakalın keseler ve dahi yayanın siyasetin günah itdügü yerde idiler gayri yere alub gitmeyeler ve dahi yayadan siyaset itdükten sonra cürm almayalar şöyle bileler." (1.Selim Kanunnameleri, Tirana ve Leningrad nüshaları,
1512-1520, TTK yayınları, 1995)
|