|
|
|
|
Yasa 13 Fasl-i der beyan-i tımarha-i serbestiyan "Alaybegi ve subaşılık ve çeribaşılık ve emir-i 'alemlik ve dizdarlık ve çavuşlık tımarları serbestdir bunlarun ma'adası serbest degildir meger ki bir tımar sonradan subaşılıga ilhak oluna munzamm ılmak ile serbest olur sonra yine ifraz oluna tımarlıga virülse serbest olmakdan çıkmaz meger ki serbestlik üzerine virülmiş ola defterde veya beratında serbestdir diyü mukayyed ola. Ve serbest tımarlarda müsellem ve piyade ve yürükan-i Hüdavendegardan gayrı re'aya tutdugu 'abd-i abık ve kenızek müjdeleri sahib-i tılarındır ve müddet-i örfiyyeleri bi-t-tamam oldukdan sonra kazı ma'rifetiyle esvakda be-i men yezid ide dahı bahasını sahibi gelince bir emin kimesne katında hıfz ideler ve müddet-i örfiyye dahi kulda ve cariyede üç aydır ve devede bir aydır ve serbest olmayanlarda kendü re'ayası ile gayrin re'ayası tutmasından fark yokdur defterde ta'yın oldugu takdirce mirlivaya ve subaşılara veyahud ma'mul olageldügi üzre tasarruf ideler. Ve dahi serbest olan tımarda sol kimesneye ki'adet-i-yava kayd olunmuş ola vaki' olan yavayı sahib-i tımar alur kayd olmayanlar da vaki' olan yavayı bi-l-külliyye sancakbegi alur Hassa-i padişahide olandan gayrı ve dahi yaya ve müsellem kendü yerlerinde tutdukları sancakbeginindir ve sipahi topragında tutsalar bi-l-külliyye atlu sancakbeginindir ve rüsum-i 'arusane dahi serbest olan tımarlarda müstakil sahib-i tımarındır subaşı ve sancakbegi dahl itmez ve resm-i agnam dahi serbest olmayan yerlerde sipahi ile subaşı ve sancakbegi dahl itmez ve resm-i agnam dahi serbest olmayan yerlerde sipahi ile subaşıları münaşafa tarıki ile üleşeler ve subaşı olmayan yerlerde sancakbegi sahib-i tımar ile tansif ider. Ve cürm ve cinayet dahi kezalik ve liva-i Aydın'da serbest olmayan resm-i agnamı ve cürm-ü cinayeti sancakbeginindir ve dahi viyalet-i Germiyanın ba'zı yerlerinde serbest olmayan tımarın resm-i agnamının nısf-i aharı subaşı ile sancakbeginindir ve dahi ba'zı yerlerde haraminin nısf-i aharı sancakbeginindir ve yahud subaşılarındır ve dahi bir yerde tavşan ve kaplan tutulsa postu sancakbeginindir meger yaya ve müsellem tutmuş ola anlarun kendi beglerinindir ve dahi ogrının ve nısf-i tımarın kanlunun bi-haseb-ül-meratib siyaseti sancakbeginindir ve afv olan yerlerden bedel-i siyaset akçe almak kanuna muhalifdir ve siyaset olandan cürm almak yokdur amma afv' olıcak cürm sahib-i tımarındır. Ve dahi ra'iyyetlinin yerlerin birbirine satmak (almak) hilaf-i-kanundır alana ve satana muhkem tehdid ideler meger ki sipahima'rifetiyle hakk-i kararın ve hakk-i tasarrufun tuta bir mikdar akçe alub virse caizdir amma sipahi ol akcenin a'şarın ala ve illa sipahi marifti olmadın caiz degildir ve dahi sipahi ve 'ummal harman ölçmekde ziyade te'hir itmeyeler heman bir hafta te'hir ideler gelüb ölçmezlerse köyün imamı ve kethüdası ve yarar adamları ma'rifetiyle harmanı ölçüb anbarına koyalar sonra gelüb bizim ma'rifetimiz yoğıken ölçdünüz diyü incitmeyeler dahi re'aya yerlerini rızaları ile ve sipahi ma'rifetiyle istibdal idişüb olunca tasarruf itseler sonra oglanları bozmak isteseler caiz degildir ve kendüler dahi hayatlarında pişman olub bozmak dileseler bozalar amma sipahi ma'rifetiyle olmasa fesh idişmek caizdir. (1.Selim Kanunnameleri, Tirana ve Leningrad nüshaları,
1512-1520, TTK yayınları, 1995)
|