|
|
Köpek ilk kez nerede ve ne zaman evcilleştirildi? "Karda kışta çektiklerimizi paylaşan, kaderimize ortak olan, kızaklarımıza koştuğumuz, önce mağaralarımızı, sonra evlerimizi bekleyen sadık dostlarımızı iyi tanıyor muyuz? Anlaşılan, pek değil! Çünkü Mısır kıral mezarlarındaki hiyerogliflerin düşündürdüğünün aksine, köpekler ilk kez Ortadoğu'da değil, Doğu Asya'da'da evcilleştirilmiş. Üstelik tek bir kurttan değil, birçoğundan. Arkadaşlığımızın başladığı tarihse, bundan 15 bin yıl öncesi. Avrasya kıtasında yaşayanlar için bir haber daha. Yeni Dünya'daki köpeklerin ataları da bizim evcilleştirdiklerimiz. Bütün bunlar, Science dergisinde yer alan iki araştırmanın özeti. İsveçli araştırmacıların imzasını taşıyan çalışmalardan biri Avrasya köpekleri, ötekiyse Amerika kıtasındaki köpeklerle ilgili. Araştırmacıların vardığı ilginç bir sonuç da, neredeyse boyu bir metreyi aşan Büyük Danimarkalı ile 5-10 cm boyundaki Chihuahua arasındaki farkın genetik temelli olmadığı, yalnızca son 500 yıl süresince seçici çiftleştirme sonucu ortaya çıkan tür patlamasının uç örneği olduğu. Peki, insanlar köpeklerle böylesine yakınlık kurma gereksinimini nereden duymuş? Yeni Dünya köpekleri üzerine araştırma yapan Uppsala Üniversitesi'nden Carles Vila'ya göre bunun nedeni çok açık değil, ama dostlarımızın böylesine çoğalmaları, böylesine çeşitlenmeleri ve dünya üzerinde böylesine yayılabilmeleri için insanlara çok önemli bir hizmet yapmış olmaları gerekli. Vila, bu hizmetin, avlanmayı kolaylaştırmak olabileceği gibi, Yeni Dünya dahil yeni yerleşim yerlerine göçte insanlara yardım etmek olabileceği görüşünde. Stockholm Kıraliyet Teknoloji Enstitüsü'nden Peter Savolainen ise Asya, Avrupa ve Amerika'nın Arktik bölgelerinde yaşayan kurtlardan alınmış DNA öneklerini incelemiş. Savolainen ve ekibinin vardığı sonuç, bütün köpeklerin ortak bir gneetik havuzdan kaynaklanmasına karşın, çeşitliliğin en fazla Doğu Asya'da görüldüğü. Araştırmacılara göre bu, köpeklerin ilk önce burada evcilleştirildiğinin bir göstergesi. Ayrıca genetik araştırmalar, Doğu Asya7da yaşayan insanların aynı değil, çok farklı kurt soylarını evcilleştirdiğini, bunun da evcilleşmenin raslantısal değil bilinçli bir eylem olduğunu gösteriyor. Üçüncü bir araştırmaya göre de kurtlar ve şempanzelerin aksine yetişkin ve yavru köpekler, insanların saklı yiyeceklerin yerini gösteren işaretlerini olağanüstü bir isabetle kavrıyorlar. Araştırmacılara göre bu, evcilleştirme sürecinde kazanılmış bir yetenek olabilir. Kaynağıysa insanların bilinçli bir biçimde zeki köpekleri üretmeleri olabileceği gibi, insanlarla iç içe yaşamanın doğal bir sonucu da olabilir. (Bilim ve Teknik dergisi, aralık 2002 sayısı) |