Mani dini hangi nedenlerle başarılı oldu?

“Manicilik başarısını kısmen halkın kolay anlayabildiği basit diline borçludur. Manicilik bilimsel bir dil kullanmaz, oysa o sıralarda İran’da el yazmalarında Pehlevi dilini ve Hıristiyan dilinin etkisindeki Farsça’yı kullanmak modaydı.

En ünlü eseri, Khuasuanift, ‘Günahkârların Mani Usulü Günah Çıkarmaları’ metni bu dilin en dikkat çekici eseridir. Başarısının başka bir nedeni de kültür kaynaştırmacılığına olan eğilimidir. Hint-Avrupa geleneğinin İran’a mirası kast sistemine –bu sistem bugün hâlâ Hindistan’da uygulanmaktadır- karşı savaşını kararlılıkla sürdüren bu din, bir arada yaşamaya, iyilik ve ışık ilkesinin kötülük ve karanlık ilkesine sonsuza kadar karşıt olduğuna, (sonunda iyiliğin kazanacağına inanan Mazdeizm’in aksine) bunların da kendilerine ait alanları ve yaratıları olduğuna inanmaktadır. Böylece kimi noktalarda Budist öğretiye yaklaşır, öyle ki Müslümanlar bu iki dini sürekli birbirine karıştırmıştır ve bu konuda çok hata yapmışlardır.”

(Roux, Orta Asya, S.203)