|
|
|
|
Dunğ-Hu (proto-Moğol) kavimlerinden Vu-huanlar kimdir? “Y : Dung-hular’dan bir parçadır. Hiyung/nuların şarkında
kâindir, şimalen Lyu-çinğ ve Bay-lanğ-şan’ın şimalindedir. (Bay-lanğ-şan
= ak kurt dağı)... ... Vu-huanlar milattan yüz yıl önce Şang-gu, Yü-yang, Yo-beğ-ping,
Lyav-dunğ şehirlerinin şimalinde ordugâh kurmuşlar... K : İyi binici ve nişancıdırlar. Av ile geçinirler. Göçebedirler.
Evleri çadır olup güneşe, şarka doğru açılır. Kımız içerler, yün
elbise giyerler, gençliğe kıymet verirler. Ana hakimiyeti vardır (?). Çentek çubuk kullanırlar, yazıları yoktur. Tespit
edilmiş aile adları yoktur. Kız kaçırma suretiyle evlenirler. Sonradan düğün
hediyesi olarak hayvan verirler. Güveyi kadının ailesine gider. Erkek kadının
bütün akrabalarına hizmet eder; kadının ailesi içinde çalışır. Siyasi
işler için kadınlar öğüt verir. Erkekler daha pratik olduğu için saçlarını kırparlar.
Kadınlar evlendikten sonra uzun saç bırakır ve düğümlerle yukarıya bağlarlar.
Sazdan muhtelif örnekler de örmesini bilirler. Halı dokurlar. Erkekler yay,
ok, kantarma ve eğer yaparlar. Demir işlemesini bilirler. Yabani hububat tohumları
ekerler. Bunlar onuncu ayda olgunlaşır. Ölü için ağlanır, fakat gömülürken
şarkı söylenir ve oyun oynanır. Ölüye bir köpek bir de binek at kurban
edilir. Köpek ruhlara yoldaşlık eder. Ruhlar, Çı-şan’a (kızıl dağa)
gider. Ruhlara, göğe, yere, dağlara, ırmaklara, yıldızlara, güneşe ve
aya taparlar. Bakiyeleri muahhar (sonraki, tehir edilmiş, b.n.) Yen sülalesi
zamanına kadar Lyav-dunğ’un muakipleri (muakip
diye bir sözcük yok, muakıb cezalandıran anlamına geliyor, muakkib takip
eden, arkasından koşan anlamlarına geliyor, yazım hatası yapılmış gibi gözüküyor,
izleyen olarak anlaşılmalı, b.n.) oldular. Burada daha hanları vardır. Kocalar ağaçtan başlık yaparlar ve bunu kırmızı boya
ile boyarlar. Beyaz şarap (rakı) yaparlar, mayasını Çin’den
getirirler. D : To-ba devrinde Vu-huanlar bir To-ba kabilesi
addolunmaktadır. Miladî 4. asırda da böyle zikrolunmaktadır. Görünüşe göre bunların külahları çok yayılmış
olacak,zira 445 yılında Tu-yü-hun kavmi (H’yen-bi’den menşeini alıp şimalî
Tibet’e yerleşmiş bulunan bir kavim) Sunğ cenubî Çin sülalesine haraç
olarak Vu-huan külahları getirmişlerdir. M : Han zamanından beri.” Y : Boyun yayıldığı yahut sâkin olduğu yer hakkındaki
kaynaklar K : Kültür hakkındaki kaynaklar B : Belki kısa olarak başka kaynaklara işaret, hususi
Avrupalı eserler veya daha ehemmiyetsiz olan kaynak rivayetleri ilavesi M : Bir boyun başlangıcının kaynaklarda ilk ve takribî
olarak tespiti D : Tenkit mahiyetinde düşünceler. (W.Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları, S.48) |