SİHİRLİ ÇEŞMELİ MAĞARA*

“Puna düzlüklerini seyrederken heybetli beyaz bir tepe fark edilir. Dik yamaçları en lekesiz mermerden yapılmış gibidir.

Qatawi Qullu (beyaz dağ) adını hak eden bu çıplak taş yığınının en yüksek noktasından, Wak’a’yı anma ayini yapılır. En büyük bloktan en küçük taşına kadar beyaz kayalıklarda taşlaşan varlıklara yöneliktir bu ayin.

Taypi Tiyaňa, yerliler bu kutsal yeri böyle çağırıyor, karanlık çağda kaybolan çok eski bir efsaneyi saklar.

Dağın bir yamacında biraz daha küçüğüyle bağlantılı olan bir giriş vardır. Her ikisi büyük bir yer altı geçidi oluşturur.

Bu tünel, dağın iç kısımlarında mükemmel salonlara ve odalara yol verir. Hepsi aynı derin ve dikey çukurlara açılır. Küçük bir gölün sakin sularını besleyen gizemli bir kaynağın buradan fışkırdığı söylenir.

Zirvenin altındaki bu geçit, gizlediği harikaları bilenleri büyüler.

Göl suları üzerinde saf altından yapılmış tuhaf bir kayığın, bir balsa, yüzdüğünü görebilirsiniz. Değerli metalle süslü baş kısmında bir çift boğa, aynı metalden bir kağnıyı sonsuzluğa çeker gibidir.

Birkaç maceracı genç, galeriye girmeye kalkıştılar; ama oradan hemen geri çıktılar.

Yirminci yüzyılın şafağında Taypi Tiyaňa gizli hazinesinin varlığından haberdar olan iki Q’aras, adı geçen yeri keşfetmek için fazla zaman harcamadı.

Zaman kaybetmeksizin, bu hırslı iki genç, dağ yolculuğuna çıktı. İpler ve kramponlarla donanmış bir şekilde bölgeye vardılar böylece. Yer altı tünelinin içinde, çukurun kıyısına kamp kurdular. Biri, diğerinin yardımıyla kuyunun iç duvarları boyunca iple kayarak inmeye başladı.

Birden acayip bir patlama işitildi, arkasından çukurun dibine düşen adamın iç paralayıcı çığlığı.

Arkadaşı panik içinde tüm gücüyle ipi çekmeye başladı, ama arkadaşı artık orada yoktu. Bir an olduğu yerde donup kaldı, sonra koşarak yeraltından kaçtı.

Şehirde kimse hikayesine inanmak istemedi; ama Qatawi’de haber o kadar hızlı yayıldı ki, olaya şahit çok sayıda insan vardı.

Bu hikaye bölgenin insanlarını alt üst etti. Dağın yamaçlarına keçilerini otlatmaya götüren oğullarını korumak amacıyla bir baba, tünelin ağzını kayalar ve toprak parçasıyla kapattı.

Birkaç yıl sonra, bir patlamanın ardından beyaz iri bir taş yuvarlanarak geldi ve ikinci girişi tıkadı. Bu olay doğal olarak yerin gizemi konusundaki söylentileri artırdı.1

Yıllar geçti, bu yer halkın gözünde kutsallaştı. Böylece, yörenin tüm Yatirileri’ni bir araya getiren büyük bir törende, buranın, bölgenin Wak’a’sı olarak kutsanmasına karar verildi. Yerin uygun olduğu ve ürünleri koruduğu fark edildi.

Kesin olan, Taypi Tiyaňa’nın şimdi ‘sihirli çeşmeli mağara’ olarak çağrıldığı ve yeraltının Eskiler tarafından fark edilen harikalar içerdiğidir: Chicopaca’nın yamacında fışkıran, Qatawi Qullu tarafından hapsolmuş ünlü göl ve ışıltılı suları.”

*Taypi Tiyaňa yöresinden derlenmiştir.

1 Chaco Savaşı boyunca, Qatawi kasabası büyük toprak sahibi Periera’ye karşı mücadele etti. Yenmeyi başardı. Mağaranın girişine kasabalılar, başkomutanın cesedini yer güçlerine adak ya da kuchu olarak gömdü. Korkunç askeri çarpışmalar birbirini izledi.