Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Bolivya Nerededir?

“Fransa’dan iki kat büyük olan Bolivya, denizden uzakta, Güney Amerika kıtasının iç kısmında bulunur. Üç büyük bölgeye ayrılmıştır: Düşünülenin tersine, Bolivya topraklarının büyük çoğunluğunu kaplayan Amazon havzasının ovaları (yaklaşık yüzde 70), vadiler ya da Yungas (yaklaşık yüzde 13) ve Altiplano denilen doğudaki Andlar’ın dik platoları (yani bu masalların derlendiği yer).

Başkent, yasama erkinin merkezi olan Sucre ile yürütme erkinin merkezi olan La Paz’dır.

Büyük ekonomik ticaretleri, gümüş (1530-1535), kinin (1830-1850), tuz (1868-1878), kauçuk ve alüminyum (1895-1915) ticaretleridir.

Etnik Durum

Bolivya’nın her 100 kişisinden ortalama 5’i beyaz, 30’u melez ve 65’i kızılderilidir (Guecha, Aymara, Chipaya, Tupi, Guariani vb.)

Nüfusun yaklaşık yüzde 70’i kızılderilidir ve buna rağmen çok az karar verme yetkisine sahiptirler (diğer nedenler arasında, okur yazar oranının düşüklüğü, şehirlerden uzaklık, iletişim ve ulaşım araçlarının eksikliği bulunuyor.)

Kızılderililerin çoğunluğu köylü ya da maden işçisidir. Şehirlerde, aynı şekilde, idari işlerde en alt görevlerde yer alırlar.

Geleneksel köylü örgütlenmeleri Ayllus, Marquas ve Suyus’tur. Tarım sendikaları ve dernekleri, toplulukların anayasa düzeyinde tanınması için gittikçe daha fazla mücadele ediyorlar.

1952 tarihinde, tarihte ilk kez, Kızılderililer toprak, eğitim ve oy hakkı elde etti.

Resmi dil Castillan, nüfusun yaklaşık yüzde 70’i tarafından konuşulur. Yüzde 38’i Quechua, yüzde 28’i Aymara, yüzde 2’si Amazon dillerini konuşur (özellikle Tupi ve Guarani).

Dik Altiplano üzerinde ekilen topraklar, arazinin yalnızca yüzde 1,5’ini oluşturur. Aymara ve Quehua köylüleri (titikaka Gölü yakınında yaşayan Chipayalar temel olarak balıkçılıkla geçinir) orada farklı kök bitkileri yetiştirirler.

16.yüzyılda İspanyol istilacılar, Bolivya’ya ilk geldiklerinde, Altiplano’nun büyük bir kısmında (Ekvator’dan şimdiki Şili’nin kuzeyine kadar) İnka İmparatorluğu, Tawatinsuyo hüküm sürüyordu.

Kendileri büyük istilacı olan İnkalar, dönemin farklı And topluluklarını –kültürel, sosyal (eski Ayllu modelini koruyarak) ve dil (Quechua) olmak üzere aynı kimlik altında eritmeye çalışmışlardı.

Aymara Kırallığı (1150-1200’e doğru ortadan kalkan en eski Tiwanaku İmparatorluğu’nun devamı) 1450’de Kullasuyo adı altında, İnka İmparatorluğu’yla kaynaştı böylece.

Bu nedenle, Andlı iki topluluk, Quechua ve Aymara, şimdi aynı dili konuşmasalar da, benzer yaşam biçimlerine sahiptir.

İspanyol Pizzaro, Bolivya’ya geldiğinde, 1533’te Cuzco (Peru) üzerine yürümeden önce İnka İmparatoru Atahualpo’yı hunharca öldürmekle işe başlar. Bu olaydan sonra, İspanyollar, Kızılderililer’e ihanet etmeyi bırakmayacak, artık yalnızca iki çıkara hizmet edeceklerdi: Altın ve Potosi’de bolca buldukları diğer değerli madenlerin istilası.”