Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Megrel-Lazların Payına Düşen

“1930’lu yılların sonlarından başlamak üzere Megrel-Laz kültür değerleri gürcüleştirilmeye çalışıldı. Bu durum Sovyet Sistemi sonrası da değişmedi.

Georgian Terimi

Megrel-Lazlar ve Gürcüler’le bağlantılı olarak karışıklığa yol açan ikinci terim de Georgian’dır. Georgian teriminin de çıkış kaynağı konusunda farklı yaklaşımlar vardır.

Hayri Hayrioğlu, Antik Çağ Elenleri’nin yöreye ayak bastıkları zaman gördükleri manzara karşısında Georgia, yani Tarım ülkesi tanımını kullandıklarını yazmaktadır¹⁶.

Georgia, başlangıçta bir coğrafi terim olarak kullanılmıştır. O yöreye ait insanlar için kullanılan Georgian terimi ise, değişik zamanlarda; değişik halkları tanımlamak için ‘dışarıdakiler’ tarafından kullanılmıştır. George adı ile bağlantılı olan Georgian teriminin Latincesi Georgius, Grekçesi ise Georgios’tur. Her iki dildeki karşılığı da Tarımcı’dır¹⁷.

Georgian teriminin Aziz Giorgi ile de bağlantılı olduğu şeklinde birtakım iddialar vardır.

Eskiden coğrafi bir bölgenin adı olan Georgia, Gürcüce Gürcüstan anlamına gelen Sakartvelo’nun Batı dillerindeki karşılığı olarak kabul edildi.

Georgian terimi, günümüzde iki anlama gelmektedir. Birincisi, Gürcüce Gürcü anlamına gelen Kartveli, ikincisi, o coğrafyada yaşayan herhangi bir kişi.

Georgian teriminin hem Gürcü ve hem de Gürcüstan’a ait anlamına gelmesi, Batı dillerinden Türkçe’ye çeviri yapanları yanılgıya düşürebilmektedir. Her Georgian terimi Türkçe’ye Gürcü karşılığıyla çevrildiğinde, okuyucu yanlış bilgilendirilmektedir¹⁸.

16. H.Hayrioğlu, a.g.y.

17. The Grolier International Dictionary (George), Connecticut, 1991.

18. “Megreller, nüfus sayımlarına ‘Gürcü’ olarak geçirildikleri için, Megrelce konuşanların sayısı hakkında kesin bilgi edinmek zordur. Kipşidze, 290 bin rakamını vermektedir. Günümüzde ise, Megrelce konuşanların sayısı yaklaşık 400 bin kişi (Klimov, 1986) olarak tahmin edilmektedir, fakat resmi olmayan kaynaklara göre bu rakam bir milyona kadar çıkabilmektedir. Bu rakam Megrelya’da da kabul görmektedir. Ancak bu yüksek tahminlerin esas olarak Megrel soyadları taşıyan bireylerin sayısından kaynaklandığı görülüyor (soyadları “ia, -ava ile bitenler). Bu yaklaşım ise Megrelce’yi iletişim dili olarak kullanabilenlerin veya anadili Megrelce olan kişilerin gerçek sayısını yansıtmamaktadır.

Megrelce’nin yazılı bir dil olmasına, Gürcü aydınları arasında da kuvvetli bir mukavemet vardı. Örneğin: İlia Çavçavadze.

Gürcüstan’da Sovyet Yönetimi’nin kurulmasından sonra, Megrelya’da İsaki Zvania önderliğindeki bir grup komünist, Gürcüstan içinde Megrel Özerk Yönetimi ve Megrelce’nin yazı dili olması için çalışmaya başladı.

1 Mart 1930’da İsaki Zvania, Mamanti Kvirtia ve diğerleri ilk Megrelce gazete olan Kazakişi Gazeti (Köylü Gazetesi)’ni Gürcüstan Komünist Partisi Merkez Komitesi’nin resmi yayın organı olarak yayımlamaya başladı.

Başlangıçta beş günde bir yayımlandı, fakat 10 Mart 1932’den başlamak üzere günlük olarak yayımlanmaya başladı. Amacı; Gürcüce hiç bilmeyen veya çok az bilen Megrel köylülerine yeni ideolojiyi tanıtmak ve sosyal gelişmeler hakkında bilgi vermekti.

“Bazı nedenlerden dolayı” Kazakişi Gazeti’nin yayımı 1933’de durduruldu ve Megrelce’nin yazılı bir dil olması konusunda bundan sonra herhangi bir girişim olmadı...” (Jokaim Enwall, Ali İhsan Aksamaz (çev) Kazakişi Gazeti, Ogni Kültür dergisi, Sayı 5, Temmuz/Ağustos 1994.)

ABHAZYA’NIN DEMOGRAFİK YAPISI

                                      1886     1897                1926                  1939         1959         1970           1991

Abhazlar                       58.960    58.697              55.918               56.197     61.193      77.276         93.000

Gürcüler                         3.989   25.640               67.494               91.967    158.221    199.595        60.000 Gürcü+25.000 Svan

Megrel-Lazlar                  3.474   23.810               40.989               (Gürcü olarak kaydedildiler)        155.000

Rus                                   971    6.011               12.553               60.201       86.715     92.889        76.000

Ermeni                           1.337     6.552               25.677               49.705       64.425     74.850        77.000

Rum                               2.056    5.393               14.647                34.621           901      13.114       14.000

Ukraynalı                                                             4.647                  8.593      11.474      11.955       15.000

Türk                                           1.347                 1.115                  1.524           714          696       10.000

Estonyalı                           637       604                    779                   2.282        1.882       1.834                    

Diğerleri                         1.460    2.539                 27.259                  6.795      11.013      14.746      18.000       

TOPLAM                       68.773   106.179              208.945              311.885      404.738    486.559     535.000

(Hayri Ersoy, Kafkasya Yazıları Sayı 1, s.37, İlkbahar 1997)

(Dil Tarih Kültür ve Gelenekleriyle Lazlar, s.56, Ali İhsan, Aksamaz)