|
|
|
|
Sovyetler Birliği döneminde Kafkasya Halkları(1926, 1959, 1970 Nüfus sayımları)* 1926 1959 1970 Megreller** 242.990a - - Acarlar*** 71.426 - - Svanlar 13.218 - - Batslar (Tuşlar) 7b - - Abhazlar 56.957 65.430 83.240 Abazalar 13.825 19.591 25.448 Çirkasyenc 205.195 313.704 419.568 Adığeler 79.631 99.855 Çerkesler 65.270 30.453 39.785 Kabardeyler 139.925 203.620 279.928 Karaçaylar 55.123 81.403 112.741 Balkarlar 33.307 42.408 59.501 Osetler 272.272 412.592 488.039 İnguşlar 74.097 105.980 157.605 Çeçenler 318.522 418.756 612.674 Avaro-Andi-Didod 197.392 270.394 396.297 Avarlar 158.769 270.394 396.297 Andiler 7.840 - - Ahvahlar 3.683 - - Bulgulalar 3.054 - - Botlihler 3.354 - - Çamalalar 3.438 - - Godoberiler 1.425 - - Karatalar 5.305 - - Tindiler 3.812 - - Didolar 3.276 - - Bezhetalar 1.448 - - Hunzallar 106 - - Hvarşiler 1.019 - - Arçiler 863 - - Laklar 40.380 63.529 85.822 Dargiler 108.963 158.149 230.932 Kaytaklar 14.430 - - Kubaçiler 2.371 - - Lezgiler 134.529e 223.129 328.829 Ağullar 7.653 6.709f 8.831 Rutullar 10.495 6.732g 12.071 Tsahurlar 19.085 7.321h 11.103 Kumuklar 94.549 134.967 188.792 Nogaylar 36.274 38.583 51.784 Tabasaranlar 31.983 34.700 55.188 Şahdag Halkları 913i - - Buduhlar 1j - - Dzhekler 607k - - Hinaluglar 105l - - Tatlar 28.705m 11.463n 17.109 Yahudi Tatlar 25.974 25.225o n.a.p Udiler 2.455 3.678 5.919 Kaynaklar: - USSR, Tsentral’noe Statisticheskoe Upravlenie, Itogi vsesoyuznoy perepisi naseleniya 1970 goda (Moskva: “Statistika”, 1973), vol.4, Natsinol, nyy sostav naseleniya SSSR, table 1. - USSR, Tsentral’noe Statisticheskoe Upravlenie, Itogi vsesoyuznoy perepisi naseleniya 1959 goda (Moskva: Gosstatizdat 1962), SSSR: Svodnyy tom, table 53. - USSR, Tsentral’noe Statisticheskoe Upravlenie, Vsesoyuznaya perepis’ naselniya 1926 goda (Moskva: Izdanie Tsentralnogo Statistichesko Upravleniya, 1929), vol.17, SSSR: Svonyy tom. Tables 6 and 9. Notlar: (*) Ronald Wixman, Language Aspects of Ethnic Patterns/processes in the Horth Caucasus, University of Chicago, Ilinois, USA, 1980. (**) Lazlar’la çok yakından akraba olan Megreller, Güney Kafkasya’nın Otokton halkı olmasına rağmen, yazar tarafından örnekleme bakımından bu grupta değerlendirilmiştir. Aynı durum Svanlar için de geçerlidir. Ancak yazar, bu durumu çalışmasında belirtmiştir. (ç.n.) Megreller’in Abhazya Özerk Cumhuriyeti’ndeki nüfusları ise, 1926’da 40.989 ve 1991’de 155.000 idi. (Kaynak: Kafkasya Yazıları, sayı 1, s.37, İlkbahar 1997) (***) Ronald Wixman, The Peoples of the USSR, Michagen, 1984. a İlaveten milliyetlerini Megrel olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Megrelce olarak deklare eden yaklaşık 40 bin kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Gürcü milliyetinden deklare eden Megrelce konuşan Megreller idi. (Daha sonraki nüfus sayımlarında, 1926’daki 242.990 kiş de, nüfus kayıtlarına yönetim tarafından Gürcü olarak geçirildi.ç.n.) b İlaveten milliyetlerini Bats olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Batsça olarak deklare eden 2459 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Gürcü olarak deklare eden, Bastça konuşan Bastlardı. c 1926’da Çerkesler (Circassians), yalnızca iki gruba bölündü (yönetim tarafından ç.n.): Çerkesler ve Kabardeyler. Halbuki 1959 ve 1970’te üç gruba bölündüler (yönetim tarafından, ç.n.): Adığeler, Çerkesler ve Kabardeyler. Kabardino-Balkarya teritoryasındaki Çerkesler (Circassians) bütün nüfus sayımı periyotlarında Kabardey olarak adlandırılmıştır (yönetim tarafından, ç.n.); Karaçay-Çerkes teritoryasındaki Çerkesler, 1926’da ayrı Çerkes ve Kabardey gruplarına bölündü (yönetim tarafından, ç.n.) Bununla birlikte, 1959 ve 1970’te hepsi Çerkes olarak klasifiye edildi. Batı Çerkesleri 1926’da Çerkes olarak ve 1959 ve 1970’te Adığe olarak listelere geçirildi. d 1926’da çeşitli Avaro-Andi-Dido hakları ayrı ayrı listelere geçirildi. 1959 ve 1970’te hepsi Avar olarak sınıflandırıldı. e İlaveten milliyetlerini Lezgi olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Lezgice olarak açıklayan yaklaşık 33 bin kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri (türk) milliyetinden açıklayan, Lezgice konuşan Lezgiler’di. 1959’da kendilerini tekrar Lezgi olarak adlandırmaları, 1926 ve 1959 yıları arasındaki Lezgi nüfusundaki yüksek artışın nedenini açıklayacaktır. f İlaveten milliyetlerini Agul olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Agulca olarak açıklayan yaklaşık 400 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Lezgi milliyetinden deklare eden, Agulca konuşan Agullar’dı. g İlaveten milliyetlerini Rutul olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Rutulca olarak deklare eden yaklaşık 550 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Lezgi veya Azeri milliyetinden deklare eden Rutulca konuşan Rutullar’dı. h İlaveten milliyetlerini Tsahur olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Tsahurca olarak deklare eden yaklaşık 1400 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri milliyetinden deklare eden Tsahurca konuşan Tsahurlar’dı. İ İlaveten milliyetini Buduh, Dzhek veya Hinalug olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Buduhça, Dzhekçe veya Hinalugça olarak deklare eden yaklaşık 7.900 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendi halklarının dillerini konuşan, ancak kendilerini Azeri milliyetinden deklare eden Şahdag halklarıydı. j İlaveten milliyetlerini Buduh olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Buduhça olarak deklare eden yaklaşık 1994 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri milliyetinden deklare eden Buduhça konuşan Buduhlar’dı. k İlaveten milliyetlerini Dzhek olarak belirtmeyen ancak anadillerini Dzhekçe olarak deklare eden yaklaşık 3743 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri milliyetinden deklare eden Dzhekçe konuşan Dzhekler’di. l İlaveten milliyetlerini Hinalug olarak belirtmeyen, ancak anadillerini Hinalugça olarak deklare eden yaklaşık 1435 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri milliyetinden deklare eden Hinalugça konuşan Hinaluglar’dı. m İlaveten milliyetlerini Tat veya Dağ Yahudisi (bunlar için anadil Tatça’dır) olarak belirtmeyen ancak anadillerini Tatça olarak deklare eden yaklaşık 31.400 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri veya Ermeni milliyetinden deklare eden Tatça konuşan Tatlar’dı. n İlaveten milliyetlerini Tat veya Dağ Yahudisi (bunlar için anadil Tatça’dır) olarak belirtmeyen ancak anadillerini Tatça olarak deklare eden yaklaşık 9.600 kişi bulunmaktaydı. Bunlar muhtemelen, kendilerini Azeri veya Ermeni milliyetinden deklare eden Tatça konuşan Tatlar’dı. o 1959’daki nüfus sayımlarında Dağ Yahudileri, genel Yahudiler (Jews / Evrei) sınıflandırmasında listelere geçirildi. 1959 nüfus sayımlarında listelere geçirilen Yahudiler’in 25.225’inin anadillerinin Tatça olduğu gözönünde bulunduruldu. İlaveten, diğer diller (Azerice veya Rusça), anadilleri olarak göz önünde bulundurulan büyücek bir Dağ Yahudisi grubu muhtemelen bulunmaktaydı; ancak bu durum tespit edilememektedir. p 1970’te Sovyetler Birliği’ndeki Dağ Yahudileri’nin sayısını saptamak için bir yol bulunmamaktadır. Çeviren: Ali İhsan AksamazYayımlandığı yer: Tarih ve Toplum dergisi, sayı 189, Eylül 1999. |