Sonuç

Elinizdeki materyalin sınırlılıkları

“Okuyucu bu çalışma boyunca yaptığım genellemeleri destekleyecek kanıtlarda çok ciddi bir boşluk olduğunu fark etmiş olmalı. Neredeyse tüm durumlarda, başvurduğum otorite ya ağa ya da ağanın yakın bir akrabası oldu. Bilgi kaynağım sıradan köylüler olsaydı aynı toplumsal örgütlenme tablosuna ulaşır mıydım bu, haklı olarak sorgulanabilecek bir noktadır.

Araştırmamı ağa ile ilişkili kaynaklarla sınırlı tutmamın oldukça pratik sebepleri vardı. Son dönemlerde herhangi bir tür askeri koruması olmaksızın yöreye gelen ilk İngiliz bendim, kesinlikle eski manda idaresinin bir ajanı olduğum düşünülüyor ve dolayısıyla bana bölgede büyük bir dikkat ve şüphe ile yaklaşılıyordu. İngilizler’in bağımsız bir Irak Devleti kurmalarının ardındaki yüksek siyasi hesaplar Kürt aşiretleri için hiç de anlaşılır değildir. Kürdistan’ın, bir şekilde İngilizler ve Araplar arasındaki sürtüşmenin önemli bir ayağını oluşturduğu düşüncesindedirler. Dolayısıyla, İçişleri Bakanlığı’nca verilmiş resmi bir pasaportla seyahat ediyor olmama rağmen, hükümete karşı bir komplo planlamakta olduğum sanılıyor, Kürt yaşantısının mahrem ayrıntılarına gösterdiğim ilginin ise, temel amacımı gizlemek uydurduğum bir kılıf olduğuna inanılıyordu. Bu, beni misafir eden ağaları müşkül durumda bırakıyordu. Misafirperverlik kuralları, bana onurlandırılan bir konukmuşum gibi davranmalarını gerektiriyordu, ayrıca, yaptığım ziyaretin gerçekten de ortalıkta konuşulduğu gibi İngilizler’in geri dönüşünün bir alameti olabileceği düşüncesiyle, bana iyi davranmaları mutlaka kendilerine öğütlenmişti.

Diğer taraftan, eğer gerçekten Araplar’ın düşmanıysam benimle kurulacak gereksiz bir yakınlık, ben bölgeden gider gitmez polisin amansız sorgulamalarına maruz kalmaları gibi bir sonuç doğuracaktı. Bunlar dışında başka sorunlar da vardı. Dergelalı Hamid Emin çevirmenime orada kaldığım süre boyunca bir an dahi gözünü kırpmamasını tembihlemişti. Dediğine göre, ölümcül bir tehlikeyle yüz yüzeydim. Orada bulunuşum Hamid Emin’in düşmanları için paha biçilmez bir fırsattı –beni her an ortadan kaldırabilirler ve kendisiyle hükümeti karşı karşıya getirebilirlerdi-. Bu nedenle, her gece yatağımın başında nöbet tutmaları için dört silahlı adam görevlendirilmişti.

Bu karmaşık entrika ve güvensizlik ortamında, köy meselelerini bizzat onlarla görüşürken bana yeterince yardımcı olan ağaların, herhangi bir şeyi kendi bilgileri dışında bizzat keşfetmeye girişmemden aşırı şüphe duymaları oldukça anlaşılır bir durumdu. Dolayısıyla, o zamanlar bölgeye daha kapsamlı bir çalışma için yeniden döneceğimi de düşündüğümden, herhangi bir şekilde köylüler ile görüşüp ağanın anlatımlarını teyit etme girişiminde pek bulunmadım. Elinizdeki bu monografi çalışmasını daha kapsamlı araştırmalara temel olarak kullanmak isteyen herkesin, bu noktayı akılda tutması gerekiyor. Daha kapsamlı çalışmalar sonucunda olguların tarafımdan tarif edilen şekliyle doğrulanması durumunda bile, anlatılanların, sıradan köylünün bakış açısından yapılan bir analizle tamamlanması gerekir.”

(Rewanduz Kürtleri, Toplumsal ve İktisadi Örgütlenme, s.101, Edmund R. Leach, Aram Yayıncılık)