Harman dövme işlemi

“Dağ Kürtleri harman dövmek için neredeyse hiçbir araç kullanmazlar, sadece, bir kenara yığılmış bulunan buğdayın üzerinde öküzün döne döne dolaştırılmasıyla sapla saman birbirinden ayrılır ve sonra bu yerdeki yığın yabayla hafif bir rüzgara savrulur. Harman dövme işlemi müthiş uzun bir zaman alır, genellikle temmuzda başlar ve ekim sonuna kadar devam eder. Dolayısıyla herhangi köklü bir değişimin yaşanması –örneğin pirinçten tütün tarımına geçilmesi- harman dövme işleminin ne ölçüde hızlandırılabileceğine bağlıdır.

Buna karşılık, geniş ölçekli buğday üretiminin yapıldığı ovalık alanlarda, görece gelişkin bir ‘harman dövme makinesi’nin kullanılmasının beni fazlasıyla şaşırttığını söylemeliyim. Bu araç bir at tarafından çekilen ve alt kısmında sapı samanı ufalamak için döner metal bıçakların olduğu bir kızaktan oluşur. Bu araç hem çok basittir hem de fazla pahalı değildir. Ne var ki bu araç, avantajları muhtemelen herkesçe gayet iyi bilinmesine rağmen, ilginç bir şekilde, Rewanduz civarındaki dağlık bölgede hiç kullanılmamaktadır.

Buna ilişkin ulaşabildiğim tek açıklama dağlık alanlarda buğday tarımının, daha verimli olan bu yöntemin kullanılmasına değecek ölçüde yaygın olmayışıydı. Galiba söylenen şuydu: oralar için, harman dövme işleminin kasım yağmurlarından önce bitmesi yeterliydi. Gerçek neden her ne olursa olsun, tütün ekiminde radikal bir yayılmanın gerçekleşebilmesi için mevcut harman dövme yöntemlerinin geliştirilmesinin zorunlu olduğunu düşünüyorum.”

(Rewanduz Kürtleri, Toplumsal ve İktisadi Örgütlenme, s.87, Edmund R. Leach, Aram Yayıncılık)