|
|
|
|
Göçebeler“Elde ettiğim bilgiler son derece yetersiz ancak Herkî gibi göçebe aşiretlerin toplumsal örgütlenme biçimlerinin yerleşik aşiretlerinkinden birçok bakımdan farklı olduğuna dair göstergeler bulunmaktadır. Terminolojik olarak, kabile terimi aşiret, xel terimi ise taifaya denk düşer, ancak bunlar harfiyen örtüşmüyor olabilir. Herhangi bir yerde çadırlardan oluşan küçük yerleşim birimi anlamına gelen hoba ise gund terimine karşılık gelir. Hoba terimi yerleşik topluluklar tarafından kullanılır. Balik’teki Şevdinî taifası sıcak yaz aylarında köylerini bırakıp çadırlarda yaşar. Rayatlı Ali Ağa’yı ziyaret ettiğimde böyle bir durum vardı. Rayat Köyü, biri Ali ağa’nın diğeri ise erkek kardeşinin yönetiminde olmak üzere iki ayrı hobaya bölünmüştü. Bu iki hobanın birbirine ve geride bırakılan köye olan uzaklığı yaklaşık 1,5 km. idi. Bana anlattıklarına göre, göçebelerin kurdukları hobaların hacmi küçüktür, her grup yalnızca bir geniş aileden ibarettir (baba, erkek kardeşler, oğullar, kadınlar ve çocuklar). Herkîler yıllık göçlerinde geniş bir alana yayılmalarına rağmen, ‘2000’den fazla çadırdan oluşan’ bu grubun hepsi doğrudan tek bir liderin, Fettah Ağayi Herkî’nin kontrolündedir. Bilgilerine başvurduğum kişilerin anlatımlarına göre Herkîler’in bir milyonun üzerinde koyunu ile yirmi bin sığırı vardır. Ancak, Türkler’in abartmayı sevdiği de bilinen bir gerçektir. Herkîler’in belirgin bir özelliği dirençli oluşlarıdır. Kış boyunca kara çadırlarında yaşarlar. Yörenin son derece sert olan kış koşullarına ve birçok yoksunluğa Herkîler’in nasıl dayandıkları konusunda gerçekte pek mümkün görünmeyen birçok hikaye dinledim. Topraklarından geçtikleri yerleşik insanlar bile Herkîler’in neredeyse efsanevi olan birtakım özelliklere sahip olduğunu düşünmektedir.” (Rewanduz Kürtleri, Toplumsal ve İktisadi Örgütlenme, s.54, Edmund R. Leach, Aram Yayıncılık)
|