Çağdaş Hinduizm, Dayananda Sarasvati kimdir?

“Çankaracı tarikatlardan gelme bir çileci olan Dayananda Sarasvati’nin (1824-83) adı Kathiavarlı bir brahmana bağlanır. Kaynakları, Ram Mohun Roy’dakilere dek seçilebilen tümüyle farklı bir hareket oluşturmuştur. En ünlü yapıtı Satyarthaprakaça ya da ‘Gerçek Anlamın Esini’ yabancı dinler kadar Hindu mezheplerine karşı da ağır saldırılar içerir.
Gerçekten Dayananda’nın amacı, yerli Veda geleneğine, İlahiler’deki geleneğe dönüş yapmaktı. Çünkü bu gelenekte, biraz çelişkili olsa da temel bir tektanrıcılığın tanıtlarını görüyordu: Bu, bilmeden, Smriti’nin içeriğini yeniden düzenlemekti. 1875’te Bombay’da Dayananda tarafından kurulan hareket Aryasamaj, ‘Ariler derneği’ adını almıştır. Yetkinleştirilmiş bir kült uygulanır, oldukça yürekli bir toplumsal eylem ve ateşli bir demokrasi anlayışı ulusçu akımlarla birleştirilir. Bunlar, günümüze de ulaşmış, özgün kolejler modelinde düzenlenen eğitici ve toplumsal çalışmalardır: Hardvar’da 1902’de kurulan ünlü Gurukula gibi.

Okulda Hindu ve Sanskrit dilinde, Vedacı açramayı örnek alan üç aşamalı bir öğretim verilir; gereksinimler iç bünyede emek ortaklığı şeklinde karşılanır. Dayananda’nın gücü ilginç, özgün bir dengeyle uyum içindeki dinamizminden, eylem adamı ve hatiplik niteliklerinden kaynaklanır (önemli sayıda Veda yorumu ona mal edilir). Ölümünden sonra iç anlaşmazlıklar baş göstermiştir. Buna rağmen, anısı, Hindu topraklarında yaşayan kültürlü halk katmanları arasında tüm canlılığıyla korunmuştur.”

(Hinduizm, Louis Renou)