Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Çağdaş Hinduizm, Ram Mohun Roy kimdir?

“Bengalli bir brahman olan Ram Mohun Roy, 1772’de doğdu. Hindistan dışındaki birçok büyük dini inceledi. Bir yandan, puta taparlık ve yozlaşmalarla savaşmak üzere, çağa göre ender görülen bu bilgilerle donanıyor; öte yandan da eğitim, toplum, siyaset konusundaki düşüncelerini, bir dizi küçük yayınla geniş kitlelere aktarıyordu.

Eski dinsel metinlerin gündeme getirildiği bir sırada, 1815-1819 yıllarında ‘Vedanta’nın Özeti’ ile birçok Upanişad’ın İngilizce çevirisini yayımladı. 1814 yılında, Kalküta’da, Hıristiyanlık doğrultusundaki bazı ön eğilimleri Hinduizm’le birleştiren Din Derneği’ni; 1828’de de, kısa bir süre sonra Brahmasamaj ‘Brahman’a İnananlar Derneği’ adını alacak Birlikçi Hindu Kilisesi’ni kurdu.

Buradaki en şaşırtıcı olay, Hinduları, Müslümanları, Hıristiyanları birlikte dua ederken görmekti. Bu türdeki ibadet bağdaştırmacılığı Brahmoizm diye de anılmıştır. Ancak, Ram Mohun Roy sonuna kadar inançlı bir Hindu olarak kaldı; Hıristiyan misyonerlerle ve birlikçi tutumundan aşırı kaygı duyan gelenekçi Hindularla şiddetli tartışmalara girişti. Ama, aldığı eleştiriler nedeniyle, yurttaşlarını da yanına çekemedi; yaşamını, bildiriler, savunmalar ve tartışmalarla tüketti. Batılı din adamlarıyla ilişki kurmak üzere Avrupa’ya gitti; bir süre Paris’te ve Fransa’nın çeşitli kentlerinde kaldı. 1833’de İngiltere’de öldü.

Brahmasamaj, Rem Mohun Roy’un yakın dostları, özellikle Dvartanath’a Tagora (ünlü ozanın büyükbabası) sayesinde, kurucusunun ölümünden sonra da yaşadı.

Az sonra Dvarkanath’ın oğlu, ‘büyük rişi’ Debendranath da, tümüyle Hindu temeline dayanan bir tektanrıcılığı canlandırmak amacıyla Tattvabodhini Sabha adında bir topluluk kurdu. Bu topluluk 1842’de Brahmasamaj ile birleşti. Başka noktalarda ilk inancına bağlı kalan tarikatta, yavaş yavaş bazı Hindu geleneklerine dönüldü. Bu, seçkin kesime seslenen bir harekettir; kitlelere pek ulaşmamıştır.

Ama pek çok Hindu’ya, dinin postulatları üstünde daha iyi düşünmek ve onu insan aklına daha yatkın temellere dayandırmak için, gerekli itici gücü sağlamıştır.”

(Hinduizm, Louis Renou)