Puranalar ve Tantralar

“Puranalar ‘Efsaneler’ yöntem ve ritüel üstüne geniş bilgilerle bayramlar, hac, mitoloji öğeleri üstüne veriler içermeleri bakımından, dinsel kitaplar diye adlandırdığımız yapıtlara çok benzerler. Bunlarda da büyük Tanrıça’nın şeytanlara karşı verdiği savaşımlar, Şiva’nın savaşçıları, dostları ya da çilecilerinin serüvenleri; Krişna’nın yaşam öyküsü yer alır.

Ancak gerçek amaçları ötekilerden oldukça farklıdır. Yapıtlar, hanedanların tarihini ya da en azından kıralların soy kütüğünü anlatmak ve bu tarihin temellerini mit çağlarının derinliklerine dalarak, bir kozmogoniye ya da bir teogoniye dayandırmak isteyen tarihsel savlar ortaya atarlar. Asıl metinler, süreç içinde değişikliklere ve her kaynaktan akan öğelerin istilasına uğramışlardır. Bazıları, farklı bir mezhebin gereksinimlerine uyarlanmışa benzerler.

En önemli on sekiz Purana, Vişnu, Şiva ve Brahman geleneğine göre düzenlenmiştir. Metinlerin en eskisi olmamakla birlikte en ünlüsü, tapınmada egemen olan motifler üstünde durarak kahraman-tanrı-Krişna’nın yaşamını anlatan Bhagavata-Purana’dır. Krişna mezhepleri bu yapıt çevresinde, bir araya toplanacaklardır.

Purana edebiyatı, yaklaşık M.S. 1.yüzyıldan 12.yüzyıla, belki de daha sonrasına dek uzanmış olabilir. İkinci derecede önemli Puranalar çevresinde ise ilahiler, dualar, kutsal yerlere ‘övgüler’ vb. gelişmiştir. Söz konusu edebiyata, efsane ve felsefe kökenli şiiri sokan Yoga-vaşista (10.yüzyıl?) ile Hemadri’nin (12.yüzyıl) Purana ve Smriti türünden yaptığı karışık bir derleme olan Caturvargacintamani de eklenebilir.

Daha çok mezheplere ve mezhep gruplarına mal edilen Puranalar’a benzer yapıtlar, kimi kez Tantralar ‘Kitaplar’ adı altında anılırlar. Bunlar arasında, Vişnucu olanlara genellikle Samhitalar ‘Derlemeler’, Şivacılara Agamalar ‘Gelenekler’ denir.

Dine farklı yorumlar getiren özel Tantralar ise, bu farklı tantrizm anlayışına göre adlandırılırlar; tantrizmin çakta mezhepleriyle ilişkisi yoktur. Tantralar, hemen hemen günümüze dek üretilmişlerdir.

Bunlar (genel anlamda) Hinduizm’in gerçek yazınsal temellerini oluştururlar. Yapıtlarda, ritüellerin titiz betimlemeleri (simgesel ritüeller ve tapınma), öğretinin ve ahlâkın öğeleri, ruhsal kişiliği yeniden biçimlendirmeye özgü yöntemler (yoga) anlatılmıştır.”

(Hinduizm, Louis, Renou)