Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

Navarra’da Şampanya Hanedan Yönetimi’nden Fransız İhtilali’ne...

“Fransız İşgali’nden Pireneler Anlaşması’na kadar güney illeri: Güneybatıdaki İngiliz egemenliğinin sona erişini görmek için 15.yüzyıl ortalarını beklemek gerekecekti. Bayonne ancak 1451 yılında 4.Gaston’un (Foixlı Gaston) Guiche (Labourd) ve Mauleon (Soule) şatolarını almasından sonra düştü. Soule 1510’da Fransa Tacı’na bağlandı.

Bu vilayet Juanna de Albret’in ülkesi Bearn’a yakınlığı nedeniyle Reform’dan ilk etkilenen bölge oldu. Onu Aşağı Navarra izledi. Bu döneme damgasını vuran kanlı olaylar dizisi ancak Juanna de Albret’in ölümüyle son buldu (1572).

1608’de başlayıp Bordeaux Parlamento Danışmanı Pierre de Lancre tarafından yönetilen ünlü büyücülük davaları yüzünden kötü bir şöhret kazanmış olan Labourd Hendaye’deki Faisans Adası’nda Pireneler Anlaşması’nı imzalamaları ve ertesi yıl 14. Louis’yel henüz çocuk yaştaki Marie-Therese’in düğünleri sayesinde, Fransa’nın ve Avrupa’nın odak noktası oldu. Belki de Vauban, kısa bir süre sonra Bayonne Kalesi’nin restorasyonuna, Saint-Jean-de-Luz yakınındaki Socoa ve Hendaye Kaleleri’nin bitirilmesine, Saint-Jean-Pied-de-Port Kalesi’nin de güçlendirilmesine bu olayların verdiği ivme ile girişmişti.

Böylece balina yokolalı ve morina balığı da azalalı beri Lüzlüler’in denize dönük etkinlikleri yoğunluğunu giderek kaybederken coşkulu ve cesur Kıyı Labourdluları için kıralın hizmetinde korsanlık gibi yeni bir geçim yolu yaratılmış oldu. Tanınmış korsanlar arasında Duconte, Harismendy, Saint-Martin, Dolabaratz, Larregui, Haramboure, Etcheverry ve ‘Kıralın fırkateyn kaptanı Croisic’ adıyla da bilinen, 1694 tarihli mezartaşı Terra Nova Adası’nın eski Fransız başkenti Placenti’deki ahşap kilisede hâlâ duran ünlü ‘Svigaraychipi’ sayılabilir.”

(Basklılar, Jacques Allieres, İletişim Yayınları)