|
|
|
|
Ev, geleneksel sanat, giyim... “Ev: (Bu konuya, b.n) burada yer vermemizin nedeni yalnızca
oynadığı ekonomik ve toplumsal rolle ya da onun gerçek olsun simgesel olsun
‘boyutlarıyla’ sınırlı değildir. Gerçi araziyi paylaşan değişik biçimler
doğal olarak coğrafi konuma uyum sağlamışlardır ama Labourd’da Aşağı
Navarra’da, Guipozcoa’da, kısmen de Yukarı Navarra ve Viscaya’da merkezî
türdeki özellikler yoğun bir özgünlük ifade etmektedir. Bina taş veya tuğladan (ya da ikisinin bir arada kullanıldığı)
bağdadi, omurgası (Bizkar) doğuya bakan cepheye dik, çift meyilli kiremit çatılı
bir yapıdır. Zemin katta bir oda büyüklüğündeki merkez sundurma olan
Ezkaratz harmanın dövülmesi için veya arabalık olarak kullanılır. Zemin kattaki bu bölümün arkasında bir oda bulunur ve
buradan birinci kattaki yatak odalarıyla mutfaklara geçilir. Daha yukarıdaki
üçgen pencereli çatı arası bazen ürünlerin kurutulmasında kullanılan ahşap
örtülü balkona açılır. Ana bina bazen bir bazen de iki yönde, genellikle
asimetrik yerleştirilmiş, bazen üst katlarında odalar bulunan ağıllarla büyütülmüştür. Ezkaratz, ülkenin merkezinde ve batısında açık bırakılır
ve zemin katın üzerindeki cephede bağdadilerin ahşap kaburgaları görülerek
koyu renkleriyle –genelde kızıl kahverengi- duvarın çarpıcı beyazıyla güzel
bir tezat oluşturur. Aşağı Navarra’da ve İspanyol Navarrası’nda ise,
çerçevesi ve kemer kovanı, batıdakilerden daha küçük tutulan pencerelerde
olduğu gibi kumtaşından yontulmuş geniş pembe kemerli kapılarla kapatılmıştır
ve bağdadinin iskelesi gözükmez. Bu genel mimari yönelim, zemin katın araçları barındırmak
için açık bırakılıp yaşamın üst katlarda yoğunlaştığı kazıklı ev
mimarisinden türemiş gibidir –ki bu varsayım ahşap omurganın gözükür bırakılmasını
da açıklayabilir. Yan ağıllar sonradan eklenmişlerdir ve plandaki asimetri
de bundan olsa gerektir. Sık sık tekil olarak, kazıklar üzerine inşa edilmiş
ambarlara rastlanır. Daha çok batıda, örneğin Galicia’da görülen ve ürünü
zararlı hayvanlardan koruyan bu mimari tarz, muhtemelen tarih öncesi çağlardaki
Palaffiitesler’in bir uzantısıdır. Burada Bask Ülkesi’ne özgü bir
unsuru son derece başarılı bir estetik anlayışla günümüze kazandırmış
olan yeni bir eskilik örneği görüyoruz.” (Basklılar, Jacques Allieres) |