|
|
Arap İstilası’ndan 14.yüzyılın ilk üçte birine
kadar... “İngiliz egemenliğine kadar kuzey illeri: Kökeninde
üç Galya-Roma Pagisi olan bu iller derebeylik döneminde her birinin statüsü
farklı üç birim oluşturuyordu: Doğudaki Soule Vikontluğu önce Gaskonya Dükleri
ve Bigorre Kontları’na, 1078’den itibaren de Bearn Vikontları’na bağlıydı.
Ortada varlıklarını 11.yy.’dan beri sürdüren Arberon, Ostabaret, Osses,
Cize, Mixe ve Baigorry Beldeleri’nin, iki yüz yıl sonra oluşturdukları
‘Merindad de Ultra-Puertos’ 1530’a kadar Navarra Krallığı’na aitti.
Önceleri Navarralı Büyük Sancho’nun hükümranlığı altındayken
1033’ten itibaren Gaskonya Dükü’nün egemenliği altına girdi. Tüm bu topraklarda yaşayanlar her türlü vergiden bağışık
tutuluyor, özel birtakım hak ve özgürlüklerden yararlanıyor, köleliğin
ne olduğunu bilmiyorlardı. Akitanyalı Alienor ikinci evliliğini 2.Henri
Plantegenet ile yapıp da (1155) İngiltere Kralları aynı zamanda Akitanya Dükü
unvanını da alınca, Aşağı Navarra’da olanın aksine, Soule ve Labourd
Baronları’yla Vikontları’nı, kamusal haklarını kendilerine devretmeye böylece
de toprakları üzerindeki derebeyliklerinden vazgeçmeye zorladı. Artık bölgedeki
toplumsal öncelgeler (hiyerarşiler) her ailenin (veya sorun, sülalenin ya da
hanedanın) orununa (veya statüsüne) göre aşağıdan yukarıya doğru ‘Fivatière’, ‘Franche’, Inflanconne’ ya da
‘Soylu’ olarak adlandırılacaktı. Ne var ki yerel soylular İngiliz Hakimiyeti’nden hiç hoşnut
değillerdi. Tutumları o kadar olumsuzdu ki sonunda Aslan Yürekli Richard
Bayonne’u kuşatmak ve almak zorunda kaldı. 1204’te de Henryi
Plantagenet’in kızı Eleonore ile evlenerek miras yoluyla sahip olduğu
Gaskonya Dükalığı’na tamamen hakim olmak isteyen Kastilya Kıralı 8.Alfonso,
Soule’e ve Laburd’a girdi, Bayonne’u ateşe verdi. Soule’de Miramontlu Vikont Auger kendi adına İngilizler’e
başkaldırma girişiminde bulunduysa da Güzel Felipe tarafından topraklarını
Navarra Kıralı Louis’e terk etmeye zorlandı. Louis de aldığı toprakları
İnglizler’e iade etti. Tüm bu feodal tepkiler sonucunda 1245 yılında
halkla hükümdar arasındaki ilişkileri düzenlemek üzere kurulan Labourd
Temsilciliği, halkı İngiliz Yönetimi’ne dana sıkı bağlayarak
Fransa’ya karşı kullanma işlevinde bulundu.” (Basklılar, Jacques Allieres, İletişim Yayınları) |