|
|
Mekke ve Medine’de teokratik bir muhalefetin oluşması “Emeviler kendilerine karşı artan hoşnutsuzluğu karşılamak zorunda kaldıklarında Araplar’ın desteğine tam manasıyla güvenemiyorlardı. Göçebeler arasında hâlâ kuvvetle yaşayan ve Emeviler’e, devletten daha az düşman olan yaygın kabilevi bağımsızlık fikri bir seri harekette siyasi ve dini ifadesini buldu. Muaviye’nin Araplaştırma ve merkezileştirme fikrini asla kabul etmeyen samimi müminler Mekke ve Medine’de teokratik bir muhalefet meydana getirdi. Emeviler’e karşı olan peşin hükümler, İslam’ın ilk devrine ait dini ve tarihi bütün yazılarda kendini gösterir. Onların muhalefeti az da olsa silahlı isyan şeklini aldı ve özellikle onların sürekli propagandaları merkezi idarenin otoritesini kemirmeye yardım etti.” (Uygarlık Tarihinde Araplar, Bernard Lewis, Pegasus Yayınları, s.106) |