|
|
|
|
Hazarlar
Museviliği nasıl kabul etti, ne zaman Müslüman oldu? “Abbâsîler’in
başlarında Halife Ebû Ca’fer el-Mansûr devrine kadar Hazarlar’la Araplar
arasında önemli olay olmadı. El-Mansûr Ermeniye Valisi Yezîd b. Üseyd el-Sülemî’ye
Hazar Hakanı ile sıhriyet (sıhriyyet, evlenmek yoluyla olan akrabalık*,
b.n.) kurmasını emretti.Yezîd, Halife’nin isteği üzerine bir Hazar
prensesi ile evlendi. Prenses kalabalık maiyyetiyle Bedea’ya gelmiş, burada
düğün yapılmıştır. Fakat,
biraz sonra prensesin doğum yaparken ölmesi üzerine iki tarafın araları
bozulmuştur. Bunun üzerine Hazarlar, Astarhan el-Harezmî’nin kumandasında
762-764 yıllarında Ermeniyye bölgesine çeşitli akınlar yapmışlardır.
Bazıları bu olayların Harun el-Reşîd devrinde meydana geldiğini söyler. Bundan
sonra Harun el-Reşîd devrinde kadar iki taraf arasında önemli olay olmadı.
799 yılında Hazar Hakanı Bâbülebvâb’ı geçerek 70 gün kadar
Ermeniyye’de kaldıktan sonra geri çekildi. Aynı sıralarda hakan ailesi
Bizans’tan kaçan Yahudiler’in etkisiyle Musevî oldu. Böylece Hz. Ömer
zamanından beri iki taraf arasında devam eden askeri mücadele sona erdi. Bundan
sonra Hazarlar’la Araplar arasındaki ilişkiler daha ziyade iktisadî ve dinî
oldu. Her şeye rağmen Etil şehrinde bir İslâm cemâati yaşamaya devam
etti. Zamanla Müslümanlar hâkim unsur haline geldi. Onlardan vezirler tayin
edildi. 968 yılında Ruslar’ın Etil’e hücumundan sonra, Harezmliler’in
etkisiyle hakan ailesi de İslâmiyet’i kabul etti. Hazarlar’ın hepsi Müslüman
oldu.” *F.Devellioğlu,
Osmanlıca-Türkçe Lûgat (E.İhsanoğlu, R.Şeşen, Araplarla Türkler’in İlk Temasları, İki Tarafın Bakış Açısından Türk-Arap Münasebeti, s.18) |