|
|
|
|
Amerika Yerlilerinin Özdeyişleri
Hayvanlar olmadan insan nedir ki? Eğer bütün hayvanlar kaybolup giderse insanoğlu büyük bir ruh yalnızlığı içinde ölecektir. Hayvanlara ne olduysa insanlara da aynısı olur. Her şey birbirine bağlıdır. Yerkürenin başına gelen, yerkürenin çocuklarının da başına gelir. Seathl, Suqwamish-Duwamish Kabilesi
Konuşmak istediğin zaman ışıkta dur! Atasözü, Crow Kabilesi
Bitkilerin canlı olduğunu düşünürüz. Onların suyu, kanlarıdır. Doğar, büyürler. Aynı gerçek, ağaçlar için de geçerlidir. Her şey ölür. Her şey öldüğüne göre her şey canlıdır. Her şey canlı olduğu için, her şeye hediyeler vermek, gönüllerini hoş etmek gerekir. Ralganal Benson, Pomo Kabilesi
Hayat hem vermek hem almaktır. Atasözü, Mohawk Kabilesi
Bizim halkımız ile beyaz halk arasındaki en büyük fark tevazudadır. Bizim insanımız ne kadar yükselirse yükselsin, ne kadar ileriye giderse gitsin, bilir ki Yaratıcı’nın ve kainatın önünde bir zerredir. Lincoln Tritt, Athabascan Kabilesi
Hakikat meydana gelmez, o zaten vardır. Atasözü, Hopi Kabilesi
Biz ruhun bütün yaratıklara verilmiş olduğuna, her yaratığın, kendisi şuurunda olmasa bile, bir derecede ruha sahip olduğuna inanırız. Ağaç, şelale, boz ayı, her biri cisimlenmiş bir ruhtur, her biri saygıyla layıktır. Ohlyesa, Siyu Kabilesi
Bizim eski inancımıza göre toprakta büyümüş olanı oradan söküp almak yanlıştı. Onlar kesilebilirdi ama köklenemezdi. Ağaçların ve çimenlerin ruhu olduğunu kabul ederiz biz. İyi bir Kızılderili ne zaman onlardan bir kısmını kesecek olsa, çok kederlenir, ihtiyacı sebebiyle onlara kıydığını beyan ile dua edip af dilerdi. Tahta Bacak, Çeyen Kabilesi
Biz ağaçlara zarar vermek istemeyiz. Ne zaman onları kesmemiz gerekse, önce onlara tütün ikram ederiz. Odunu asla ziyan etmeyiz, lazım olduğu kadar keser, kestiğimizin hepsini kullanırız. Eğer onların hislerini düşünmez ve kesmeden önce tütün ikram etmezsek, ormanın diğer bütün ağaçları göz yaşı dökecektir, bu da, bizim kalplerimizi yaralar. Mesquakle Kabilesi
Avladığımız hayvanların hepsini yer, ziyan etmemeye dikkat ederiz. Bitkileri köklerken toprağı deşmekten sakınır, küçük küçük delikler açarız. Evimizi yapacağımızda da toprağı az kazarız. Çekirgeler için çimenleri yaktığımızda ortalığı viraneye çevirmeyiz. Ağaçları kesip atmayız, sadece yaşlanmış, ölmüş olanları kullanırız. Fakat beyazlar toprağı belliyor, ağaçları kesip biçiyor, her şeyi öldürüyor. Hiçbir şeye dikkat etmiyor onlar. Beyaz adamın dokunduğu her şey yaralandı, berelendi. Wintu Kabilesi’nden bir kadın
Bütün bitkiler bizim kardeşimizdir. Onlar bizimle konuşur; eğer kulak verirsek onları duyabiliriz. Atasözü, Arapaho Kabilesi
Benden toprağı sürmemi istiyorsunuz. Bıçağımı alıp annemin göğsünü yırtacak mıyım? Sonra ben öldüğümde dinlenmem için o beni kucağına almayacak. Toprağı kazıp taşları çıkarmamı istiyorsunuz. Annemin kemikleri için derisini mi yüzeceğim? Sonra ben öldüğümde tekrar doğmak için onun bedenine giremeyeceğim. Benden otları biçmemi, saman yapmamı ve satıp beyaz adam gibi zengin olmamı istiyorsunuz. Fakat annemin saçlarını nasıl keseceğim? Bütün halkım burada benimle kalmalı. Bütün ölülerimiz tekrar doğacak. Onların ruhları tekrar vücutlarına girecek. Burada babalarımızın evinde beklemeliyiz ve onlarla anne toprağın göğsünde bir araya gelmeye hazır olmalıyız. Wovoka, Palute Kabilesi (Çiftçilik yapmayı kabul etmediler)
Bütün insanlarla tevazu ile konuş; ancak ondan sonra gerçek bir insan olabilirsin. Atasözü, Siyu Kabilesi
Topraklarımın üstünde, çimenleri lekeleyecek kan istemiyorum. Toprağı temiz ve saf istiyorum. Bu yüzdendir ki, benim halkımın arasına giren herkes barış içinde gelir, barış içinde gider. On Ayı, (Comanche) Komançi Kabilesi
Toprağı ve bufaloları seviyorum, onların hiçbirini bırakmayacağım. Benim gibi çocuklar büyütmek istiyorum. Bir yere yerleşmek istemiyorum. Bayırlarda dolaşmak hoşuma gidiyor. Orada kendimi hür ve mutlu hissediyorum. Bizler bir yere yerleşirsek sararıp solar ve ölürüz. Satanta., Klowa Kabilesi (Yerleşik hayata geçmeyi reddettiler)
Benim için bir hendek kazıyorsan, bir tane de kendin için kaz. Atasözü, Creole Kabilesi
Benim insanlarım çiftçilik yapmayacaktır. Toprağı ekip biçen insanlar hayal kuramaz. Halbuki hikmet bize hayaller ile gelir. Wovoka, Palute Kabilesi (Çiftçilik yapmayı kabul etmediler.) (Mi Taku Oyasin, Kızılderili Hikmetleri, Ayşe Göktürk Tunceroğlu, Alfa yayınları) |