Zamanda geriye doğru yolculuk yapmanın en kısa yolu tarih okumaktır

TAABIRINNAR*

Saha (Yakut) Halk Edebiyatı Örnekleri adlı yapıt Türk Dil Kurum yayınları arasında 1996 yılında çıktı. Öğretim Üyeleri Yuriy Vasilyev, M.Fatih Kirişçioğlu ve Gülsüm Killi tarafından yapılan çevirilerden oluşan bu yapıt Türkler'in Kuzey Buz Denizi kıyısındaki bu akrabalarına ait dünyadan olağanüstü güzellikte bir kesit sunuyor.

Sahalar bilim insanlarının ileri sürdüğü teze göre yaklaşık 1000 yıl önce Orta Asya'dan kopup kuzeye yöneldi. Yalıtılmış bir durumda altı yüz yıl yaşadıktan sonra Ruslar'ın egemenliği altına girdi. Tunguzca kökenli Yakut adı yerine onlar kendilerine Saha diyorlar. Devletlerinin adı da Saha Cumhuriyeti. Sahalar yalıtılmış durumları dolayısıyla Türkçe'nin en özgün haline sahip olarak kaldılar. Bu bilmeceler işte bu yapıtın 53-60. sayfalarından alıntılanmıştır.

(Eduard Karloviç Pekarskiy'nin Saha lehçesi ile ilgili dev yapıtı ‘Saha Dili Sözlüğü’nde toplam 25 bin sözcük bulunmaktadır. Sözlük, 23 yılda 13 cilt olarak basılmıştır. Mustafa Kemal'in en büyük özlemlerinden biri de Pekarskiy'nin bu yapıtının Türkçe'ye çevrilmesi olmuştu. Bu konuda çalışmalar da yapıldı. Onun emriyle bir komisyon oluşturuldu ve sekiz ayda çeviri tamamlandı. (Hayal gibi geliyor değil mi, sekiz ayda 13 ciltlik bu devasa yapıt Türkçe'ye kazandırıldı.) Ancak yıl 1937 idi ve Türkiye bu büyük devrimcisini kaybetmek üzereydi. Öykünün gerisi tahmin ettiğiniz gibidir. İlk cildi (658 sayfa) ancak 1945 yılında basılabilen bu yapıt o günden beri Anıtkabir Müzesi ile Türk Devrimi Kütüphanesi'nde uykuya yatırılmıştır.)

*Taabırınnar Saha dilinde Bilmeceler anlamına gelmektedir.